Zespół Sudecka

Autor: RAFAŁ CZEPUŁKOWSKI
Data dodania 29.03.2020
Data ostatniej aktualizacji 24.03.2026

Spis treści:

Zespół Sudecka, zwany obecnie Kompleksowym Zespołem Bólu Regionalnego, jest spotykanym typem powikłania po urazach narządu ruchu. Doprowadza do stopniowej atrofii (zaniku) mięśni, ubytku kości i zesztywnienia stawów. Niezdiagnozowany na czas, doprowadza też do upośledzenia chorej części ciała i kalectwa. W grupie ryzyka są osoby po urazach stawów, złamaniach kości lub odmrożeniach i oparzeniach.

Spis treści:

Najważniejsze informacje

  • Zespół Sudecka, czyli CRPS, po urazie może prowadzić do zaniku mięśni, odwapnienia kości i sztywności stawów.
  • Rozwija się po złamaniach, skręceniach, operacjach oraz urazach nadgarstka i stawu skokowego.
  • Objawy pojawiają się po 3–4 tygodniach: piekący ból, obrzęk, przebarwienia skóry i ograniczenie ruchu.
  • Rozpoznanie opiera się na wykluczeniu innych przyczyn, a leczenie obejmuje terapię bólu i fizjoterapię.

Zespół Sudecka – jakie są przyczyny?

Przyczyny powstawania Zespołu Sudecka nie są dokładnie zbadane. Jest spowodowany nieprawidłową aktywnością nerwów współczulnych unerwiających uszkodzoną część ciała. Jako ortopedzi, mówi dr Andrzej Warzocha z Rehasport, z Zespołem Sudecka spotykamy się w wyniku urazu, a na drugim miejscu po przebytym zabiegu chirurgicznym. Są to pacjenci po urazach nadgarstka lub po skręceniach stawu skokowego i złamaniach kostek.

Choroba dotyczy stawu skokowego oraz ręki i nadgarstka, zwłaszcza po złamaniach, stłuczeniach lub skręceniach stawu. Zespół Sudecka występuje u osób 30-50 lat. Statystycznie częściej dotyczy kobiet, szczególnie ze złamaniem kości promieniowej. Wśród czynników zwiększających prawdopodobieństwo wystąpienia Zespołu Sudecka są:

  • zabiegi chirurgiczne
  • zbyt ciasno założony opatrunek gipsowy
  • choroba niedokrwienna
  • zaburzenia hormonalne
  • zapalenia skórne
  • zaburzenia psychiczne
  • palenie papierosów

Zespół Sudecka – jakie ma objawy?

Objawy Kompleksowego Zespołu Bólu Regionalnego występują ok. 3-4 tygodni od pojawienia się czynnika sprawczego. Pierwsze objawy to silny, piekący ból, obrzęk tkanek miękkich, przebarwienie skórne w odcieniu ciemnoczerwonym lub fioletowym, skóra sucha i cienka, a w dalszym etapie, ograniczenie ruchomości w stawie, stopniowy zanik mięśni i odwapnienie kości. Warto podkreślić, że objawy Zespołu Sudecka są nieproporcjonalne do urazu. Są znacznie większe, niewspółmierne do urazu. Nawet jeśli mamy do czynienia ze złamaniem kości promieniowej, objawy są przy tym zdecydowanie mocniej nasilone niż przy zwykłym złamaniu.

Jak zdiagnozować Zespół Sudecka?

Rozpoznanie Zespołu Sudecka, wyjaśnia dr Andrzej Warzocha, jest rozpoznaniem z wykluczenia, czyli rozpoznajemy ten zespół, gdy wykluczymy wszystkie inne bardziej prawdopodobne przyczyny, takie jak: ciasny opatrunek gipsowy, infekcja – jeśli był zabieg chirurgiczny, zmiany niedokrwienne np. kończyny. Rozpoznanie Zespołu Sudecka odbywa się na podstawie objawów zgłaszanych przez pacjenta i objawów stwierdzanych przez lekarza. Do tych objawów należy: ból samoistny lub zaburzenia czucia jak pieczenie, mrowienie, hiperalgezja czyli nadmierne odczuwanie bólu, zmiany skórne – zmiany zabarwienia lub zmiany potliwości, obrzęk. Rozpoznanie Zespołu Sudecka nie wymaga wykonywania dodatkowych badań, ponieważ zostały one już wcześniej zrobione, aby wykluczyć inne choroby (robiliśmy badania krwi, zmieniliśmy opatrunek gipsowy, mierzyliśmy temperaturę, badaliśmy tętno aby zobaczyć jakie jest ukrwienie).

Diagnostyka Zespołu Sudecka opiera się na rozpoznaniu z wykluczenia. Znajdź ortopedę z Rehasport w popularnych lokalizacjach:

Jak leczyć Zespół Sudecka?

Leczenie Zespołu Sudecka, mówi dr Andrzej Warzocha z Rehasport, zawsze polega na leczeniu tych najbardziej nasilonych objawów. Mam tu na myśli leczenie bólu przewlekłego, plus leczenie dodatkowych objawów, takich, jak obrzęk. Każdy stopień Zespołu Sudecka ma swoje charakterystyczne dolegliwości. W pierwszym okresie jest to głównie ból i obrzęk. W drugim okresie występują zaburzenia czuciowo-ruchowe (lub naczyniowo-ruchowe) i nadpotliwość. W trzecim, tym najcięższym okresie, pozostają ślady pod postacią zaburzeń czucia lub zaników mięśniowych i przykurczów w stawach.

Najważniejsze jest skuteczne leczenie bólu. Tutaj wskazana jest pomoc anestezjologa z poradni leczenia bólu. Stosowane są leki takie, jakie są stosowane przy leczeniu bólu przewlekłego np. leki z grupy leków przeciwpadaczkowych. Druga rzecz to fizjoterapia. W pierwszym okresie nie stosuje się agresywnej fizjoterapii. Jest to bardziej fizjoterapia przeciwbólowa, ponieważ uważa się, że w tym okresie agresywna kinezyterapia przynosi nasilenie objawów. Dopiero gdy chory przechodzi z tego pierwszego okresu w drugi, uważa się, że można więcej pracować nad tkankami miękkimi i nad ruchomością stawów. Oczywiście, gdy mamy chorego, który zgłosił się już w trzecim stadium, to mamy do czynienia z intensywniejszą fizjoterapią, bo występują już duże przykurcze.

Sposób rehabilitacji zależy od stadium choroby. Znajdź fizjoterapeutę z Rehasport w popularnych lokalizacjach:

Trzeba podkreślić, że przy leczeniu Zespołu Sudecka mamy do czynienia z leczeniem w zespołach interdyscyplinarnych. Jeśli mamy pacjenta z Zespołem Sudecka związanego ze schorzeniem ortopedycznym czyli po urazie lub po zabiegu operacyjnym, to w tym zespole jest ortopeda, specjalista od leczenia bólu przewlekłego – anestezjolog, fizjoterapeuta oraz psycholog. Ten ostatni jest z dwóch powodów: po pierwsze pacjent z Zespołem Sudecka wymaga terapii, ponieważ ból przewlekły jest taką dolegliwością, która wymaga wsparcia, a po drugie, okazuje się, że problemy osobowościowe pacjenta sprzed urazu wpłynęły na to, że wstąpił Zespół Sudecka.

Pierwszy i drugi okres Zespołu Sudecka mija bez śladu, trzeci okres zostawia już jakiś ślad.

Zespół Sudecka – jaka profilaktyka?

Profilaktyka w Zespole Sudecka pacjentów leczonych ortopedycznie (po urazach lub zabiegach chirurgicznych) ma na celu szybkie uruchamianie kończyny, szybką mobilizację stawów, skracanie okresu unieruchomienia, stosowanie wygodnych, nie uciskających opatrunków gipsowych, skuteczne leczenie bólu, czyli nie doprowadzanie do sytuacji, gdy pacjent odczuwa znaczne dolegliwości bólowe. Ważne jest wychwycenie pacjentów, którzy zdradzają objawy dopiero zaczynającego się Zespołu Sudecka.

Jeśli chory ma w wywiadzie lekarskim informację, że leczył się z powodu depresji, to z pewnością jest bardziej narażony na Zespół Sudecka. Wymaga większej uwagi. Kolejną informacją jest wywiad dotyczący samego schorzenia. Jeśli pacjent zgłasza, że na przykład  złamanie kostek podudzia było już nastawiane dwukrotnie, to jest to sygnał, że mamy do czynienia z chorym o podwyższonym ryzyku. Jeśli staw był unieruchomiony dłużej niż uważamy to za zasadne, to również jest to sytuacja o podwyższonym ryzyku wystąpienia Zespołu Sudecka.

Rehasport, to klinika ortopedyczna, której jakość opieki potwierdzona jest certyfikatem FIFA Medical Center of Exellence. Dzięki doświadczeniu specjalistów oraz wypracowaniu unikalnych metod leczenia, w fachowy sposób prowadzimy Pacjentów po urazach, wypadkach, chorobach zwyrodnieniowych, wadach postawy i wielu innych. Ścisła komunikacja lekarza, fizjoterapeuty i zespołów diagnostycznych pozwala na postawienie precyzyjnej diagnozy oraz kompleksową opiekę.

Sprawdź listę specjalistów w wybranej placówce:

Poznań    Szpital w Poznaniu    Gdańsk    Warszawa    Wrocław    Konin

Bibliografia:

Najczęściej zadawane pytania
Kiedy po urazie lub operacji warto podejrzewać Zespół Sudecka?
Jak rozpoznaje się Zespół Sudecka i czy trzeba zrobić dodatkowe badania?
Do jakiego specjalisty zgłosić się z podejrzeniem Zespołu Sudecka?
Jak wygląda leczenie Zespołu Sudecka w praktyce?
Czy fizjoterapia pomaga od razu i czy można ćwiczyć mimo bólu?
Czy Zespół Sudecka może zostawić trwałe skutki?
Co zwiększa ryzyko Zespołu Sudecka i czy da się mu zapobiegać?

Autor
RAFAŁ CZEPUŁKOWSKI
RAFAŁ CZEPUŁKOWSKI

Specjalista do spraw content marketingu, dziennikarz sportowy i medyczny. Redaktor naczelny magazynu „Poradnik Zdrowie i Sport”, członek Dziennikarskiego Klubu Promocji Zdrowia, współtwórca wielu artykułów medycznych z zakresu ortopedii i urazowości w sporcie.

Czytaj więcej