USG

Data dodania 15.10.2024
Data ostatniej aktualizacji 12.04.2026

Spis treści:

USG to nieinwazyjne badanie obrazowe wykorzystujące fale ultradźwiękowe do oceny narządów i tkanek w czasie rzeczywistym. Metoda pozwala szybko i bezpiecznie, bez promieniowania jonizującego, diagnostykować problemy jamy brzusznej, narządu ruchu, tarczycy czy monitorować ciążę. Skuteczność USG maleje wraz z głębokością badanych struktur i nie obrazuje tkanek ukrytych za kością. Badanie jest mocno zależne od doświadczenia lekarza wykonującego. Dzięki wysokiej dostępności i możliwości powtarzania ultrasonografia odgrywa kluczową rolę w diagnostyce i kontroli leczenia.

Spis treści:

Najważniejsze informacje

  • USG wykorzystuje fale ultradźwiękowe do obrazowania narządów, tkanek miękkich i naczyń w czasie rzeczywistym.
  • Ultrasonografia nie używa promieniowania jonizującego i umożliwia dynamiczną ocenę struktur w ruchu.
  • W narządzie ruchu skuteczność USG maleje wraz ze wzrostem głębokości badanych struktur.
  • Fala ultradźwiękowa odbija się od kości, więc USG nie obrazuje tkanek miękkich położonych za kością.

Co to jest USG?

USG (ultrasonografia) to nieinwazyjne badanie obrazowe wykorzystujące fale ultradźwiękowe do oceny narządów, tkanek miękkich oraz wybranych struktur naczyniowych w czasie rzeczywistym. Jest jedną z podstawowych i najczęściej stosowanych metod diagnostycznych, ponieważ pozwala szybko, bezpiecznie i bez użycia promieniowania jonizującego uzyskać precyzyjne informacje o stanie badanego obszaru. Badanie USG znajduje zastosowanie m.in. w diagnostyce jamy brzusznej, tarczycy, piersi, układu moczowego, narządu ruchu, a także w monitorowaniu ciąży. Dzięki wysokiej dostępności i możliwości dynamicznej oceny zmian ultrasonografia odgrywa istotną rolę zarówno w profilaktyce, jak i w rozpoznawaniu oraz kontroli leczenia wielu schorzeń. O prawidłową interpretację wyniku zawsze dba lekarz, który analizuje obraz w kontekście objawów klinicznych i historii medycznej pacjenta.

Jakie fale są wykorzystywane w USG?

W badaniu USG wykorzystuje się fale ultradźwiękowe o częstotliwości 2–15 MHz, co pozwala oceniać zarówno struktury położone płycej, jak i głębiej. USG narządu ruchu trwa zwykle od 15 do 30 minut, w zależności od liczby badanych okolic i zakresu oceny dynamicznej. Do najczęstszych wskazań należą bóle stawów i tkanek miękkich, zmiany przeciążeniowe, stany zapalne ścięgien i pochewek ścięgnistych oraz urazy, m.in. w obrębie barku, kolana i stawu skokowego. W dokumentacji medycznej wskazania te mogą być oznaczane kodami ICD-10, np. M25.5, M65, M75, M76, S83 lub S93.

Kiedy badanie USG jest skuteczne?

Ultrasonografia narządu ruchu (USG - skrót polski, US - skrót anglosaski). Motto ultrasonografii: „Im większe doświadczenie radiologa tym większe spektrum możliwości diagnostycznych badania USG”. USG to metoda diagnostyki obrazowej opierająca się na zastosowaniu fali ultradźwiękowej (akustycznej) penetrującej w głąb tkanek. Ważną zasadą wynikającą z praw fizyki, szczególnie w odniesieniu do narządu ruchu, jest malejąca skuteczność diagnostyczna wraz ze wzrostem głębokości położenia struktur anatomicznych. Poniższy schemat obrazuje ogólne zależności w zastosowaniu metod USG i MR, ich skuteczności diagnostycznej, w odniesieniu do obrazowania tkanek miękkich układu mięśniowo-szkieletowego.

Drugą istotną zasadą jest brak penetracji fali obrazującej w głąb tkanki kostnej, tj. na powierzchni kości fala ulega całkowitemu odbiciu. Tym samym nie ma możliwości obrazowania struktur miękkich „skrytych” za kością.

USG jest badaniem mocno subiektywnym, zależnym w dużym stopniu od umiejętności i doświadczenia lekarza wykonującego, nie wykorzystującym jednoznacznie zdefiniowanej techniki obrazowania (płaszczyzny, standaryzowane schematy badania). Ma to swoje „plusy” i „minusy”. „Minus” oczywisty – brak obiektywizacji. „Plus” wiąże się z możliwością kształtowania badania w jego trakcie, modyfikowania jego zakresu, płynnego śledzenia krzywizn struktur nieprzebiegających w standardowych płaszczyznach (np. nerwy), co nie jest możliwe w metodzie MR.

Subiektywizm w ultrasonografii można w prosty sposób skorelować z pracą chirurga: im większa wiedza i zdolności lekarza tym lepszy, bardziej trafny i dokładny wynik.

Eksponowanym atutem badania USG układu mięśniowo-szkieletowego jest możliwość oceny dynamicznej struktur (in. funkcjonalnej, w ruchu). Warto podkreślić, iż funkcjonalna ocena nie jest odrębnym badaniem (tzw. dynamiczne badanie USG) a elementem składowym kompletnego badania USG. W zależności od potrzeb, np. przy podejrzeniu niestabilności stawu, czy „przeskakującego” ścięgna w trakcie badania wykonuje się ocenę dynamiczną. Identycznie, przy ocenie aktywności procesu zapalnego, używa się aplikacji dopplerowskich do oceny unaczynienia. Wszystko wciąż jest jednym badaniem USG narządu ruchu.

Jak się przygotować do badania USG?

Badanie USG jest nieinwazyjne i bezpieczne, dlatego jest powtarzane w krótkich odstępach czasu. Pokazuje wielkość i kształt poszczególnych struktur i narządów. Pod jego kontrolą wykonuje się także iniekcje dostawowe oraz biopsje. Jak zatem się do niego przygotować żeby wizyta przebiegła sprawnie?

USG narządu ruchu

Kiedy nie można wykonać badania USG?
– przeciwwskazaniem względnym do wykonania USG są zawsze otwarte, niewygojone rany w miejscu badania
– nie można wykonać badania USG w pełnym opatrunku gipsowym, konieczne jest jego wcześniejsze przecięcie w ambulatorium chirurgicznym.

Ubierz się wygodnie, najlepiej w luźny strój sportowy pozwalający na łatwy dostęp do badanej części ciała. Zwróć także uwagę na higienę osobistą. Koniecznie zabierz dokumentację lekarską i radiologiczną dotyczącą badanej okolicy. Poprzednie badania RTG, USG, RM KT będą bardzo pomocne.

USG jamy brzusznej

Kiedy nie można wykonać badania USG?
– przeciwwskazaniem względnym do wykonania USG są zawsze otwarte, niewygojone rany w miejscu badania

Nie jedz przynajmniej przez pięć godzin przed planowaną godziną badania. Pij niegazowaną wodę mineralną i przyjdź z pełnym pęcherzem. Na dzień przed badaniem zażyj lek przeciw wzdęciom np. Espumisan lub podobny – dwie tabletki trzy razy dziennie.

Pamiętaj, iż materiał ten ma charakter informacyjno-edukacyjny i nie stanowi porady medycznej ani podstawy do samodzielnej diagnozy lub leczenia. W przypadku dolegliwości lub wątpliwości skonsultuj się z lekarzem (np. ortopedą) lub fizjoterapeutą.

Za wysoki poziom merytoryczny pracy radiologów w Rehasport odpowiada m.in. Dr n. med. Marcin Dzianach, radiolog z wieloletnim stażem zawodowym.

Bibliografia:

USG Poznań   |   USG Gdańsk   |   USG Warszawa   |   USG Wrocław

 

Najczęściej zadawane pytania
Czy do badania USG trzeba się specjalnie przygotować?
Co zabrać na USG, żeby badanie miało większą wartość diagnostyczną?
Kiedy nie można wykonać badania USG?
Czy USG jest bezpieczne i czy można je powtarzać?
Dlaczego USG nie zawsze pokazuje pełny obraz problemu?