Aktualności

Kiedy badać piersi?

Kiedy badac piersiNowotwory piersi co roku zbierają tragiczne żniwo. Jednak my sami możemy zmieniać te niepokojące dane statystyczne. Wszystko zależy od naszej świadomości, czujności i regularnej profilaktyki. Radzenie sobie z rakiem piersi wcale nie jest na straconej pozycji, co wyjaśnia dr n. med. Michał Kąkol z Rehasport Clinic w Gdańsku.

Dane statystyczne podawane przez media są przerażające. Co roku na raka piersi zapada około 17 tysięcy Polek, z czego blisko 5 tysięcy umiera. Czy te informacje mogą być wiarygodne?
Tak, niestety te liczby są prawdziwe. Wśród przyczyn zgonów z powodu chorób nowotworowych, rak piersi u kobiet w chwili obecnej zajmuje drugie miejsce i jednocześnie niestety pierwsze miejsce biorąc pod uwagę zachorowalność na raka. Można więc powiedzieć, że rak piersi jest to bardzo duże zagrożenie dla kobiet.

Czy każdy rak piersi jest od razu wyrokiem dla kobiety? Od czego zależy skuteczność leczenia?
Myślę, że warto tutaj podkreślić, że nie każdy guz piersi musi być rakiem, to po pierwsze. Żadnego guza piersi nie można bagatelizować. Po drugie, obecnie absolutnie nie musimy łączyć rozpoznania raka piersi z wyrokiem. Znakomitą większość pacjentów, blisko trzy czwarte, udaje się w naszym kraju wyleczyć. Więc tak naprawdę, większość osób jest w stanie poradzić sobie z tą chorobą.

Sporo mówi się o samokontroli kobiet, w jaki sposób kobiety powinny badać się samodzielnie?
Pierwsza rzecz, to należy się przełamać. Nie trzeba się obawiać oceny własnego ciała, zarówno wzrokowej, jak i ręcznej (palpacyjnej). Nie ma limitu wiekowego dla takiego postępowania. Uważa się, że każda kobieta, każda dziewczyna, która staje się kobietą w okresie rozpoczęcia miesiączkowania, powinna zacząć badać się swoje piersi. Robić to należy samodzielnie i każda metoda wydaje się być tu dobra, czy to przed lustrem, czy pod prysznicem. Piersi powinno się ocenić zarówno w pozycji stojącej, jak i leżącej. Po stronie badanej unosimy rękę do góry i kładziemy ją sobie na głowie, ręką przeciwną do badanej piersi robimy ruch okrężny po piersi w jedną i drugą stronę. Powinniśmy również lekko ucisnąć brodawkę, by sprawdzić, czy nie ma jakiegoś wycieku. Następnie tą samą czynność wykonujemy po stronie przeciwnej. Najlepiej wykonać to na stojąco przed lustrem, aby zaobserwować, czy nie ma tam widocznej asymetrii lub zmiany obrysu wielkości piersi. Dobrze jest powtórzyć tą czynność w pozycji leżącej.

Jakie badania kontrolne u kobiet powinno wykonywać się standardowo?
Rzeczywiście, jest to cenne pytanie, bo każde samobadanie palpacyjne powinno być zweryfikowane tzw. badaniami obiektywnymi. Chodzi o badania wykonywane przez inną osobę, przy użyciu metod diagnostycznych. Taką podstawową weryfikacją własnej oceny piersi jest badanie lekarskie. Najczęściej odbywa się ono w gabinecie ginekologicznym bądź u chirurga-onkologa. W przypadku stwierdzenia jakichkolwiek nieprawidłowości lub pojawienia się jakichkolwiek podejrzeń ze strony pacjenta lub lekarza, te badanie kliniczne uzupełnia się badaniem obrazowym. U młodych osób, przyjmuje się wiek do ok. 45-tego roku życia, podstawowym badaniem jest USG. W tej grupie wiekowej budowa piersi ma charakter gruczołowy, to właśnie najlepiej obrazuje badanie ultrasonograficzne. U osób po 50-tym roku życia, czyli po okresie przekwitania, piersi są zbudowane głównie z tkanki tłuszczowej. Takie piersi dużo lepiej są oceniane w badaniu mammograficznym. Choć oba badania są nie inwazyjne, czyli nie wiążą się z przerwaniem ciągłości skóry, to bywa, że badanie mammograficzne sprawia dolegliwości bólowe. Wynika to z techniki badania polegającej na wywołaniu ucisku na gruczoł piersiowy. Należy podkreślić, że ta granica wieku, o której wspomniałem, jest umowna. Zdarza się, że u osób znacznie młodszych wykonujemy badanie mammograficzne, a u osób starszych – USG.

A co z rezonansem magnetycznym, czy z niego również korzysta się w diagnostyce piersi?
Rzeczywiście, w ostatnich latach rezonans magnetyczny piersi zyskuje na znaczeniu. Niemniej jednak, jest to tylko metoda uzupełniająca dla dwóch pierwszych badań. W przypadku istnienia jakichkolwiek niejasności, trudności w lokalizacji podejrzanych zmian, bywa, że rezonans jest dla lekarzy rozstrzygający. Nie da się jednak ukryć, że przy dzisiejszym systemie badań piersi, przy najnowocześniejszych mammografach cyfrowych i bardzo dobrej jakości aparatach ultrasonograficznych, właśnie te dwa badania są podstawowe i najczęściej wystarczające.

Czasem bywa, że kobiety boją się pójść na badanie piersi, bo obawiają się, że lekarz coś u nich znajdzie.
Tak, jak z wieloma innymi schorzeniami, tak i w przypadku piersi, lekarze często spotykają się z obawą pacjentów przed wprowadzeniem badań dodatkowych i postawieniem rozpoznania. Często boją się wykonania badań inwazyjnych, czyli tzw. biopsji, w trakcie których pobiera się do badania materiał tkankowy metodą igłową bądź nacięcia. Z punktu widzenia onkologicznego trzeba z całą stanowczością podkreślić, że wszystkie działania, które możemy podjąć, pozwolą nakierować nas na stwierdzenie jakichś zmian i często pozwalają je rozpoznać w bardzo wczesnym stadium. Stwierdzenie nawet najdrobniejszej nieprawidłowości u pacjenta, powinno skłonić do zgłoszenia się na taką konsultację. Zaniechanie konsultacji i badań diagnostycznych może skutkować tylko i wyłącznie przedłużeniem trwania choroby, a co za tym idzie, rozpoznania jej w późniejszym stadium i w konsekwencji mniejszą skutecznością wdrożonego leczenia.

Chciałbym też dodać, że z analiz wynika, iż blisko połowa rozpoznawalnych raków piersi, to są raki znajdowane przez same kobiety. Można więc powiedzieć, że większość z tych osób już coś u siebie znalazła i przyszła na te badania z rozpoznanym już guzem. Dzisiaj chcielibyśmy rozpoznawać raki piersi w stadium, który nie jest jeszcze w pełni rozpoznawalny. Dlatego każda kobieta po 30. roku życia, aktywna życiowo, która regularnie bada swoje piersi, powinna przyjść na wykonanie pierwszych badań ultrasonograficznych piersi. Jest to szczególnie ważne, gdy ktoś w rodzinie wcześniej chorował na choroby nowotworowe, bądź ta osoba przyjmuje preparaty hormonalne.

Jakie są metody leczenia raka piersi? Czy w każdym wypadku wiąże się to z amputacją piersi?
Dziś na szczęście, znakomitej większości pacjentkom, udaje się zaproponować tzw. leczenie oszczędzające bądź odtwórcze. Amputacja, która była złotym standardem do schyłku XX wieku, obecnie pozostaje operacją z wyboru u mniej, niż jednej trzeciej kobiet. Większość pacjentek poddawana jest leczeniu oszczędzającemu, polegającemu na zlikwidowaniu patologicznego chorobowego ogniska z możliwością pozostawienia reszty gruczołu nietkniętego. Takie leczenie oszczędzające, w tych wszystkich przypadkach, w których możemy je zastosować, jest równie skuteczne, jak stosowana wcześniej amputacja piersi. Dodatkowo, u coraz większej grupy pacjentek, możemy stosować tzw. leczenie rekonstrukcyjne. Tam, gdzie nie da się zachować gruczołu w skutek wieloogniskowości zmian lub względnie dużego guza w stosunku do drobnej piersi, możemy zlikwidować cały gruczoł z zachowaniem skóry. Tam jednoczenie, podczas pierwszej operacji wprowadzamy implant, który rekonstruuje nam brakującą pierś.

Do tej pory cały czas mówiliśmy o kobietach, a czy zdarza się, że ten problem dotyka również mężczyzn?
Oczywiście. Wprawdzie u mężczyzn gruczoł piersiowy jest szczątkowy, to przyjmuje się, że jeden na sto nowotworów kobiecych, to jest rak u mężczyzny. Tutaj tak samo panowie powinni być czujni, w przypadku stwierdzenia jakichkolwiek nieprawidłowości w odczuwaniu, czy w dotyku ich własnych gruczołów piersiowych. Niestety nie udało się znaleźć dobrej metody wykrywającej raka piersi u mężczyzn, dlatego, że mammografia jest niemożliwa do wykonania, a na USG takie osoby zgłaszają się bardzo późno. To skutkuje tym, że te nowotwory u mężczyzn rozpoznawalne są w stadium już dość zaawansowanym. Niemniej jednak leczenie jest bardzo zbliżone do tego stosowanego u kobiet.