Ból kolana przy chodzeniu

Najważniejsze informacje

• Ból kolana przy chodzeniu ma przyczyny wewnątrzstawowe i zewnątrzstawowe.
• Wewnątrzstawowo: uszkodzenia łąkotki, chrząstki, więzadeł, dysfunkcja stawu rzepkowo-udowego.
• Zewnątrzstawowo: patologie stawu biodrowego i kręgosłupa lędźwiowo-krzyżowego.
• Przy podejrzeniu problemu stosuje się RTG bioder oraz diagnostykę kręgosłupa i kolana (RTG, USG, MRI).

Jakie są przyczyny bólu kolan przy chodzeniu?

Ból kolana przy chodzeniu może mieć powód wewnątrzstawowy lub zewnątrzstawowy - wyjaśnia ortopeda Rehasport Szymon Rubczak. Do najczęstszych przyczyn wewnątrzstawowych zaliczamy:

• Uszkodzenia łąkotki
• Uszkodzenia chrząstki
• Uszkodzenia więzadeł
• Dysfunkcja stawu rzepkowo-udowego

Natomiast najczęstszymi zewnątrzstawowymi powodami bólu kolana przy chodzeniu są:

• Patologie stawu biodrowego
• Patologie kręgosłupa

Czy uszkodzona łąkotka może być powodem bólu kolana przy chodzeniu?

W kolanie mamy dwie łąkotki, które służą do stabilizacji i ochrony chrząstki stawowej. Do uszkodzenia łąkotki dochodzi w mechanizmie urazu lub powtarzalnych mikrourazów/przeciążeń. Gdy są uszkodzone wchodzą w konflikt z powierzchniami stawowymi i powodują uszkodzenia w stawie. Mogą być przyczyną wywołującą ból kolana przy chodzeniu. Leczymy je najczęściej operacyjnie - artroskopowo, czasem w przypadku małych, stabilnych uszkodzeń - nieoperacyjnie.

Czu uszkodzenie chrząstki powoduje ból kolana przy chodzeniu?

Chrząstka pokrywa kości w kolanie, tworzy staw, to ona zapewnia możliwość obciążania kończyn. W przypadku jej uszkodzenia lub zwyrodnień ból kolana przy chodzeniu jest stale odczuwalny, nieprzemijający i narasta w ciągu dnia. Leczenie małych uszkodzeń polega na wzmocnieniu mięśni, suplementacji, lekach przeciwbólowych, a także iniekcji stawowej. Lekarz może również wprowadzić leczenie biologiczne. W przypadku większego uszkodzenia chrząstki należy rozważyć zabieg operacyjny.

Jak uszkodzenia więzadeł wpływa na ból kolana przy chodzeniu?

W momencie uszkodzenia więzadeł np. więzadła krzyżowego przedniego lub pobocznego odczuwalna będzie przede wszystkim niestabilność stawu czyli tzw. „uciekanie” stawu. Może to prowadzić do dolegliwości bólowych, w tym bólu kolana przy chodzeniu. Przyczyna jest najczęściej urazowa, a leczenie należy dostosować do rodzaju i rozległości urazu.

Czy dysfunkcja stawu rzepkowo-udowego powoduje ból kolana przy chodzeniu?

Dysfunkcja stawu rzepkowo-udowego, zwana często chondromalacją rzepki jest w istocie bólem stawu rzepkowo-udowego wynikającą najczęściej nie z morfologicznego uszkodzenia chrząstki lecz biomechanicznych deficytów. Dysbalans mięśniowy powoduje zbyt duże obciążenia i „tarcie” w stawie rzepkowo-udowym, powodując m.in. ból kolana przy chodzeniu. Odpowiednie wzmocnienie mięśni najczęściej pomaga wyleczyć problem, czasem wymagane są dalsze badania np. rezonans magnetyczny, aby ocenić ewentualną dysplazję tego miejsca w kolanie.

Czy ból kolana przy chodzeniu może imitować problemy znajdujące się poza kolanem?

Najczęściej przyczyną takich dolegliwości jest zwyrodnienie w obrębie stawu biodrowego. Może się ono objawiać bólem w pachwinie i kolanie, a czasem tylko bólem w kolanie przy niebolącym stawie biodrowym. Ruchomość w biodrze jest jednak znacznie ograniczona. Bolesność najczęściej rozciąga się po udzie aż na przód kolana. Dobre badanie kliniczne, wykonanie RTG stawów biodrowych pozwala rozpoznać problem, a leczenie takiego stanu najczęściej jest operacyjne.

Patologie w obrębie kręgosłupa lędźwiowo-krzyżowego mogą również objawiać się bólem w kończynie dolnej, promieniując do uda, kolana i podudzia. Charakterystycznym objawem jest to, iż najczęściej nie tylko kolano objęte jest bólem. Często także dolegliwości sięgają nad i pod kolanem, a ruchomość samego kolana nie jest ograniczona. Rozwiązaniem tego stanu jest badanie i dokładna diagnostyka kręgosłupa oraz leczenie, najczęściej nieoperacyjne.

Dane w % dotyczące ból kolana przy chodzeniu (każde % dotyczy konkretnej populacji/badania):

• Choroba zwyrodnieniowa kolana (knee OA): globalna częstość 16,0% u osób ≥15 r.ż. oraz 22,9% u osób ≥40 r.ż.
• Wśród osób z chorobą zwyrodnieniową: 73% ma >55 lat, a 60% stanowią kobiety.
• Ból rzepkowo-udowy / patellofemoral pain: roczna częstość w populacji ogólnej 22,7%; u nastolatków 28,9%.
• ACL (więzadło krzyżowe przednie): urazy bezkontaktowe stanowią ok. 55% wszystkich urazów ACL (kobiety 63%, mężczyźni 50%).

Co zrobić, gdy odczuwamy ból kolana przy chodzeniu?

Ból kolana odczuwany podczas chodzenia może mieć różnorodne przyczyny – od przeciążeniowych, przez zapalne, po mechaniczne (np. uszkodzenia łąkotki czy chrząstki). Niezależnie od źródła dolegliwości, istotne jest szybkie podjęcie odpowiednich działań, które mogą zapobiec pogorszeniu stanu i przyspieszyć powrót do sprawności:

• Zmniejsz aktywność fizyczną – w pierwszej kolejności warto ograniczyć marsze, długie spacery oraz inne aktywności nasilające objawy. Nie oznacza to całkowitego unieruchomienia – lekkie, bezbolesne ruchy mogą wspomagać krążenie i regenerację.
• Chłodzenie kolana – stosowanie zimnych okładów (np. żelowych lub z lodu owiniętego w ściereczkę) 2–3 razy dziennie przez 15–20 minut zmniejsza obrzęk i łagodzi ból.
• Kompresja i uniesienie kończyny – zastosowanie elastycznego bandaża lub opaski uciskowej oraz uniesienie kończyny (np. podczas leżenia) pomaga w redukcji obrzęku.
• Obuwie z odpowiednią amortyzacją – noszenie butów z miękką, sprężystą podeszwą może odciążyć kolano podczas chodzenia. Warto unikać twardych lub zużytych podeszw, które pogarszają biomechanikę chodu.
• Leki przeciwbólowe i przeciwzapalne – krótkoterminowo można zastosować leki (zgodnie z ulotką lub zaleceniami lekarza), szczególnie gdy ból jest silny i utrudnia poruszanie się.
• Diagnostyka medyczna – jeśli ból nie ustępuje po kilku dniach, nasila się lub towarzyszą mu objawy takie jak trzeszczenie w stawie, zaczerwienienie, ograniczenie ruchu czy uczucie niestabilności, konieczna jest konsultacja z lekarzem ortopedą. Specjalista może zlecić badania obrazowe (np. RTG, USG, MRI) w celu ustalenia przyczyny.
• Fizjoterapia – wdrożenie indywidualnie dobranego programu ćwiczeń może wzmocnić mięśnie stabilizujące kolano (zwłaszcza mięsień czworogłowy uda i mięśnie pośladkowe) oraz poprawić wzorce ruchowe.
• Korekcja postawy i techniki chodu – nieprawidłowe ustawienie miednicy, kolan lub stóp podczas chodzenia może przeciążać staw kolanowy. Warto skonsultować się z fizjoterapeutą lub ortopedą, by ocenić biomechanikę chodu i ewentualnie zastosować wkładki ortopedyczne lub ćwiczenia korekcyjne.
• Unikaj schodów i stromych powierzchni – szczególnie na początku warto unikać sytuacji, które dodatkowo obciążają kolano, takich jak wchodzenie po schodach, chodzenie po nierównym terenie lub stromych zboczach.

Należy pamiętać, iż materiał ten ma charakter informacyjno-edukacyjny i nie stanowi porady medycznej ani podstawy do samodzielnej diagnozy lub leczenia. W przypadku dolegliwości lub wątpliwości skonsultuj się z lekarzem (np. ortopedą) lub fizjoterapeutą.

Powiązane artykuły:

Poznaj inne możliwe urazy i kontuzje stawu kolanowego.

Bibliografia:

• Kurzweil PR, Cannon WD, DeHaven KE. Meniscus Repair and Replacement. Sports Med Arthrosc Rev. 2018 Dec;26(4):160-164. doi: 10.1097/JSA.0000000000000224. PMID: 30395058.
• Madry H, Kon E, Condello V, Peretti GM, Steinwachs M, Seil R, Berruto M, Engebretsen L, Filardo G, Angele P. Early osteoarthritis of the knee. Knee Surg Sports Traumatol Arthrosc. 2016 Jun;24(6):1753-62. doi:10.1007/s00167-016-4068-3. Epub 2016 Mar 21. PMID: 27000393.
• Sewell J, Östör A. Emerging injectable therapies for osteoarthritis. Expert Opin Emerg Drugs. 2022 ct 3:1-10. doi: 10.1080/14728214.2022.2125506. Epubahead of print. PMID: 36102303.
• Ghouri A, Muzumdar S, Barr AJ, Robinson E, Murdoch C, Kingsbury SR, Conaghan PG. The relationship between meniscal pathologies, cartilage loss, joint replacement and pain in knee osteoarthritis: a systematic review. Osteoarthritis Cartilage. 2022 Oct;30(10):1287-1327. doi: 10.1016/j.joca.2022.08.002. Epub 2022 Aug 11. PMID: 35963512.