Torbiel Bakera

Autor: RAFAŁ CZEPUŁKOWSKI
Konsultacja merytoryczna: JAKUB KLESZOWSKI
Data dodania 08.11.2022
Data ostatniej aktualizacji 03.02.2026

Spis treści:

Torbiel Bakera to przestrzeń wypełniona płynem stawowym w dole podkolanowym, wyczuwalna jako miękki ograniczony guz z tyłu kolana. Najczęściej powstaje wskutek zwiększonej produkcji płynu w stawie kolanowym i jego przemieszczenia do kaletki w dole podkolanowym, czemu mogą sprzyjać choroby zapalne i zwyrodnieniowe oraz urazy kolana.
Torbiel Bakera

Spis treści:

Najważniejsze informacje

  • Torbiel Bakera to przestrzeń wypełniona płynem stawowym w dole podkolanowym, wyczuwalna jako guz.
  • Powstaje przy zwiększonej produkcji płynu w stawie kolanowym i jego przemieszczeniu do kaletki.
  • Objawy obejmują obrzęk z tyłu kolana, uczucie napięcia, ból kolana i ograniczenie zakresu ruchu.
  • Diagnostyka opiera się na badaniu fizykalnym i USG, a w razie potrzeby na rezonansie magnetycznym.

Co to jest torbiel Bakera?

Już pod koniec XIX wieku brytyjski ortopeda William Morrant Baker opisał zjawisko obecności przestrzeni wypełnionej płynem stawowym w dole podkolanowym, które dziś nosi jego nazwisko jako torbiel Bakera. Schorzenie to bywa również określane jako cysta pod kolanem czyli cysta Bakera lub torbiel dołu podkolanowego. Dla doświadczonego ortopedy jej rozpoznanie zazwyczaj nie stanowi trudności - wyczuwalna jest jako miękki, ograniczony guz w tylnej części kolana. Pacjenci często opisuję go jako gula pod kolanem. Choć może budzić niepokój, nie jest zmianą nowotworową i nie wykazuje tendencji do zezłośliwienia; najczęściej lokalizuje się między głową przyśrodkową mięśnia brzuchatego łydki a mięśniem półbłoniastym.

Jakie są przyczyny powstawania torbieli Bakera?

Torbiel Bakera najczęściej powstaje jako wynik zwiększonej produkcji płynu stawowego w obrębie stawu kolanowego, co prowadzi do jego przemieszczenia do kaletki znajdującej się w dole podkolanowym. Stąd często pojawiają się określenia: torbiel pod kolanem, torbiel w kolanie czy torbiel pod kolanem z tyłu. Zjawisko to zwykle towarzyszy chorobom zapalnym stawu, takim jak reumatoidalne zapalenie stawów, lub zmianom zwyrodnieniowym, które powodują podrażnienie błony maziowej. Przyczyną mogą być również urazy kolana, uszkodzenia łąkotek, chrząstki stawowej czy więzadeł, które zaburzają prawidłową biomechanikę stawu i sprzyjają gromadzeniu się nadmiaru płynu. W efekcie tworzy się komunikująca z jamą stawową torbiel, będąca swego rodzaju „zaworem bezpieczeństwa” dla przeciążonego układu stawowego.

Jak często torbiel Bakera występuje w populacji?

  • ~5% dorosłej populacji – często cytowana częstość w badaniach obrazowych (MRI), zwykle wyższa u osób starszych.
  • W literaturze radiologicznej spotyka się szerszy zakres “w populacji ogólnej” ~10–41% (różnice wynikają m.in. z doboru badanych i czułości metody).
  • Przegląd z 2025 r. podaje, że bezobjawowe torbiele Bakera u dorosłych są raportowane w zakresie ~4,7–37% (to typowo dane z badań obrazowych wykonywanych z innych wskazań).
  • U dzieci torbiel Bakera jest rzadka: w przesiewowych badaniach populacyjnych opisywano ok. 2,4%, a w badaniach dzieci z bólem kolana (MRI) ok. 6,3%.

Jakie są objawy torbieli Bakera?

  • Obrzęk w dole podkolanowym – najczęstszy objaw, widoczny jako miękkie, elastyczne uwypuklenie z tyłu kolana, które może się powiększać przy długotrwałym staniu lub wysiłku.
  • Uczucie napięcia lub pełności – pacjenci często opisują uczucie „rozpierania” w tylnej części kolana, zwłaszcza przy zginaniu stawu.
  • Ból kolana – może być tępy i narastający, zwłaszcza podczas poruszania się, a także przy dłuższym obciążeniu kończyny.
  • Ograniczenie zakresu ruchu – duża torbiel może mechanicznie ograniczać zgięcie lub wyprost kolana, utrudniając chodzenie lub kucanie.
  • Promieniowanie bólu do łydki – w przypadku dużych torbieli ból może schodzić w dół kończyny, co bywa mylone z zakrzepicą żylną.
  • Zaczerwienienie i uczucie ciepła – rzadziej występujące, ale możliwe w przypadku pęknięcia torbieli i podrażnienia tkanek miękkich.

Co robić gdy zauważymy torbiel pod kolanem?

W przypadku występowania bólu pod kolanem warto zgłosić się do poradni ortopedycznej – specjalista w badaniu palpacyjnym od razu powinien zlokalizować guz, który przeważnie jest związany z inną patologią wewnątrz stawu. Bardzo często sama torbiel Bakera nie powoduje jednak bolesności, nie utrudnia też codziennego funkcjonowania. Jeśli nie czujemy u siebie takich objawów, a sami odnajdziemy takie uwypuklenie w tylno-przyśrodkowej części stawu kolanowego, również warto zgłosić się po poradę do ortopedy.

Zwlekanie z tym powoduje bowiem, że torbiel dołu podkolanowego może zacząć się powiększać, a ból się w końcu pojawi i zacznie nasilać, szczególnie ból kolana przy zginaniu. Może się wówczas uwypuklać podczas chodzenia, prostowania i zginania kolana. W skrajnych przypadkach torbiel pod kolanem może pęknąć – efektem jest piekący ból w okolicach łydki. Dochodzi wtedy do zaburzeń czucia oraz drętwienia łydki.

Jak można zdiagnozować torbiel Bakera?

Diagnostyka torbieli Bakera rozpoczyna się od dokładnego wywiadu lekarskiego oraz badania fizykalnego, podczas którego lekarz może wyczuć charakterystyczne uwypuklenie w dole podkolanowym. W celu potwierdzenia rozpoznania oraz wykluczenia innych możliwych przyczyn dolegliwości, takich jak guz, zakrzepica czy tętniak, wykonuje się badania obrazowe. Podstawowym narzędziem diagnostycznym jest ultrasonografia (USG), która pozwala ocenić zawartość torbieli oraz jej wielkość i lokalizację. W przypadkach wątpliwych lub gdy konieczna jest szczegółowa ocena struktur wewnątrzstawowych, pomocne może być rezonans magnetyczny (MRI), który dokładnie uwidacznia komunikację torbieli ze stawem kolanowym oraz ewentualne współistniejące zmiany patologiczne, takie jak uszkodzenia łąkotek czy zmiany zapalne.

Jak wyleczyć torbiel Bakera?

W przypadku braku patologii w rezonansie magnetycznym i braku dolegliwości ze strony torbieli, można odstąpić od leczenia operacyjnego, wówczas stosuje się leczenie zachowawcze. Jeśli torbiel w kolanie jest mała, nie powoduje wielkich bolesności, wzmocnienie mięśniowe kolana powinno być wystarczającą opcją terapeutyczną. Ortopeda zaleca zwykle pracę pod opieką fizjoterapeuty – wspólnie ustalają, jakie ćwiczenia pacjent powinien wykonywać. Okresowe odciążanie kolana w przypadku zaostrzeń, schładzanie stawu, leki przeciwzapalne powinny być pomocne w zaostrzeniu dolegliwości. Jakie leki na torbiel Bakera, czy można stosować maści bądź też środki przeciwbólowe? Zadecyduje o tym właśnie ortopeda. Jednak nakłuwanie, nacinanie torbieli, upuszczanie z niej dużej ilości płynu, są zabiegami przynoszącymi krótkotrwałą ulgę. Istnieje duże ryzyko nawrotu torbieli i skuteczność leczenia może być wątpliwa w dłuższej perspektywie.

Torbiel Bakera nieleczona może prowadzić do stopniowego powiększania się zmiany, wyjaśnia ortopeda Rehasport Jakub Kleszowski, co wiąże się z narastającym bólem, ograniczeniem ruchomości stawu kolanowego oraz dyskomfortem podczas chodzenia lub klękania. W zaawansowanych przypadkach może dojść do pęknięcia torbieli, a wypływający płyn przedostaje się do mięśni łydki, powodując stan zapalny, obrzęk i silny ból, przypominający objawy zakrzepicy żył głębokich. Długotrwała obecność torbieli może również wywołać ucisk na sąsiednie nerwy i naczynia, prowadząc do drętwienia, mrowienia lub zaburzeń krążenia w kończynie. Nieleczona przyczyna pierwotna, taka jak uszkodzenie łąkotki czy przewlekły stan zapalny, może pogłębiać się, pogarszając ogólną kondycję stawu kolanowego.

Czy torbiel Bakera leczy się operacyjne?

Leczenie operacyjne musi być nastawione przede wszystkim na wyleczenie patologii stawu powodującej torbiel Bakera, czy to po uszkodzeniu chrząstki, łąkotki lub więzadła. Najczęściej wymagana jest artroskopia stawu kolanowego. Podczas tego zabiegu należy także torbiel pod kolanem usunąć, czy to metodą otwartą czy artroskopową. Obecnie w ogromnej większości przypadków nie ma konieczności cięcia skórnego z tyłu kolana i otwartego usuwania torbieli, można to zrobić z tych samych dojść operacyjnych co do artroskopii, bez konieczności dodatkowego cięcia skórnego. Tylko wyleczenie patologii stawu powodującej, że powstaje torbiel w kolanie i jej wycięcie daje szansę na całkowite wyleczenie.

Czy rehabilitacja pomaga w torbieli Bakera?

Po operacyjnym leczeniu schorzenia Pacjent zwykle opuszcza szpital już następnego dnia. Zanim to nastąpi, powinien otrzymać od lekarza podstawowe zaleczenia dotyczące higieny miejsca operowanego (torbiel w kolanie przestanie już przeszkadzać), stosowania środków przeciwbólowych czy wykonywania ćwiczeń. Jakie leki na torbiel Bakera stosować na tym etapie? Przekaże to ortopeda, ustalając jednocześnie termin wizyty pooperacyjnej.

Wskazana bywa konsultacja z fizjoterapeutą i proces powrotu do pełnej sprawności pod jego opieką. Okres ograniczonej funkcji kończyny dolnej może trwać zwykle kilka tygodni. W przeciwdziałaniu powstawania torbieli Bakera istotna jest profilaktyka przeciążeń stawu kolanowego, a także dbałość o prawidłową wagę ciała. Dodatkowo wskazane jest prawidłowe leczenie chorób stawu kolanowego, m.in. choroby zwyrodnieniowej stawu, chorób reumatycznych czy dny moczanowej.

Należy pamiętać, iż materiał ten ma charakter informacyjno-edukacyjny i nie stanowi porady medycznej ani podstawy do samodzielnej diagnozy lub leczenia. W przypadku dolegliwości lub wątpliwości skonsultuj się z lekarzem (np. ortopedą) lub fizjoterapeutą.

Powiązane artykuły:

Bibliografia:

Autor
RAFAŁ CZEPUŁKOWSKI
RAFAŁ CZEPUŁKOWSKI

Specjalista do spraw content marketingu, dziennikarz sportowy i medyczny. Redaktor naczelny magazynu „Poradnik Zdrowie i Sport”, członek Dziennikarskiego Klubu Promocji Zdrowia, współtwórca wielu artykułów medycznych z zakresu ortopedii i urazowości w sporcie.

Czytaj więcej
Konsultacja merytoryczna
JAKUB KLESZOWSKI
JAKUB KLESZOWSKI

Lekarz w klinice Rehasport, specjalizuje się w wykonywaniu zabiegów endoprotezoplastyki stawów biodrowych i kolanowych, a także zabiegów artroskopowych i rekonstrukcyjnych stawu kolanowego i barku, chirurgii ręki oraz korekcji palucha koślawego.

Czytaj więcej