616281181
Najważniejsze informacje
- Zwichnięcie rzepki dotyczy dziewcząt 13–18 lat.
- Uraz sportowy stanowi 51,9% wszystkich zwichnięć rzepki.
- Diagnostyka: wywiad i badanie fizykalne oraz RTG; w razie potrzeby MRI lub CT.
- Ryzyko kolejnego: 15% po pierwszym, 90% po drugim; leczenie operacyjne przy nawrotach.
Kto jest szczególnie narażony na zwichnięcie rzepki?
Czynniki, które mogą predysponować do zwichnięcia rzepki, to m.in. wiotkość stawowa lub koślawość kolan, czyli sytuacja, gdy w pozycji stojącej kolana są skierowane do środka. Najczęściej dochodzi do uszkodzeń więzadłowych - wyjaśnia ortopeda Rehasport Paweł Bąkowski. Na zwichnięcie rzepki narażeni są również sportowcy, którzy zajmują się dyscypliną wymagającą szybkości i nagłych rotacji w stawie kolanowym, czyli przede wszystkim koszykarze i piłkarze. Powinni oni być szczególnie uważni i stosować odpowiednią technikę gry.
Dane statystyczne pokazujące, w jakich sytuacjach i u kogo najczęściej dochodzi do zwichnięcia rzepki:
- Uraz podczas aktywności sportowej/atletycznej: ok. 51,9% wszystkich zwichnięć rzepki.
- Wiek nastoletni: ok. 57,3% epizodów dotyczy wieku 10–19 lat (szczyt częstości ok. 15–19 lat).
- Płeć: w dużym badaniu populacyjnym kobiety stanowiły 54,4% przypadków pierwszorazowego zwichnięcia (inne kohorty raportują wyższy odsetek kobiet, np. ok. 65%).
- Nawroty po pierwszym zwichnięciu: średnio ok. 33,6% pacjentów doświadcza ponownego zwichnięcia.
- Czynniki anatomiczne sprzyjające niestabilności (wśród przypadków pierwszorazowych): dysplazja bloczka ok. 17,2%, rzepka wysoko (patella alta) ok. 15,1%.
Z samym momentem zwichnięcia rzepki wiąże się ryzyko uszkodzeń wewnątrz stawu kolanowego. Najgroźniejszymi są uszkodzenia chrząstki stawowej, bo mają wpływ na późniejszy rozwój choroby zwyrodnieniowej. Dlatego też leczenie każdego zwichnięcie rzepki jest bardzo istotne i po każdym powinna zostać przeprowadzona dokładna diagnostyka, by u młodego pacjenta nie przeoczyć uszkodzenia, które może skutkować poważniejszymi problemami w przyszłości.
Jakie są objawy zwichnięcia rzepki?
Przy urazowym zwichnięciu rzepki to uczucie przesunięcia tejże rzepki do boku, na zewnątrz. Jest to widoczne. Niekiedy rzepka sama wskakuje z powrotem, czasem trzeba ją delikatnie wepchnąć bądź poruszać kolanem. Nigdy nie może jednak wprowadzać jej z powrotem na siłę.
W sytuacji zwichnięcia rzepki powinniśmy zadzwonić na pogotowie i udać się na izbę przyjęć.
Jak sprawdzić czy rzepka jest zwichnięta?
Zwichnięcie może być widoczne gołym okiem, gdy po urazie widzimy wyraźnie „ucieczkę” rzepki na bok z deformacją kolana i silnym bólem. Jeśli rzepka „wskoczyła” z powrotem sama, objawy mogą przypominać inne urazy kolana, więc bez badania i obrazowania łatwo się pomylić — w takiej sytuacji i tak warto pilnie skonsultować się z lekarzem.
Zwichnięcie rzepki diagnozuje się przede wszystkim na podstawie wywiadu i badania fizykalnego (mechanizm urazu, nagły „przeskok”, ból z przodu kolana, obrzęk/wysięk, ocena ustawienia rzepki, bolesność oraz testy sugerujące niestabilność), a następnie zwykle potwierdza i uzupełnia badaniami obrazowymi. Najczęściej wykonuje się RTG kolana, żeby sprawdzić ustawienie rzepki po urazie i wykluczyć złamania lub uszkodzenia kostno-chrzęstne, a gdy potrzebna jest dokładniejsza ocena tkanek miękkich (np. uszkodzeń więzadeł, chrząstki, obecności wolnych fragmentów) lekarz może zlecić MRI; czasem stosuje się też CT, zwłaszcza gdy ocenia się ustawienie i „geometrię” stawu rzepkowo-udowego.
W jaki sposób leczy się zwichnięcie rzepki?
Po pierwszym zwichnięciu przeważnie leczymy ten uraz zachowawczo, bo ryzyko kolejnego wynosi tylko ok. 15 procent. W przypadku drugiego zwichnięcia to ryzyko wzrasta do 90 procent i tu kierujemy się już w kierunku zabiegu operacyjnego. Ważna jest też rehabilitacja, która może usprawnić mięśnie.
Ryzyko kolejnego zwichnięcia rzepki po pierwszym razie to około 15%. Znajdź fizjoterapeutę z Rehasport w popularnych lokalizacjach: |
W przypadku leczenia operacyjnego najczęściej wykonywana jest rekonstrukcja więzadła udowo-rzepkowego, które stabilizuje rzepkę. Wówczas pobyt w szpitalu po zabiegu trwa dobę. Przez około trzy, cztery tygodnie trzeba chodzić o kulach. Powrót do normalnego funkcjonowania zajmuje około dwóch miesięcy, a w przypadku powrotu do uprawiania sportu – około sześciu miesięcy.
Nie lekceważ objawów zwichnięcia rzepki. Znajdź ortopedę z Rehasport w popularnych lokalizacjach: |
Należy pamiętać, iż materiał ten ma charakter informacyjno-edukacyjny i nie stanowi porady medycznej ani podstawy do samodzielnej diagnozy lub leczenia. W przypadku dolegliwości lub wątpliwości skonsultuj się z lekarzem (np. ortopedą) lub fizjoterapeutą.
Powiązane artykuły:
Poznaj inne możliwe urazy i kontuzje stawu kolanowego.
Bibliografia:
