Ścięgna autologiczne i stabilizacja systemem Endobutton - rekonstrukcja ścięgna Achillesa

Ocena wyników leczenia operacyjnego rekonstrukcji uszkodzonego ścięgna Achillesa z wykorzystaniem autologicznych ścięgien mięśni półścięgnistego i smukłego i stabilizacją systemem Endobutton.

Badacz: dr n. med. Paweł Bąkowski, dr hab. n. med. Tomasz Piontek, dr n. med. Kinga Ciemniewska-Gorzela

Głównymi problemami, z którymi spotykamy się w uszkodzeniach przewlekłych są: zbyt duża przerwa (>6 cm) między kikutami ścięgna uniemożliwiająca zszycie koniec do końca, zbliznowacenie kikutów ścięgna oraz przyległych części, skrócenie mięśni grupy tylnej podudzia oraz utrata kurczliwości mięśni tworzących ścięgno Achillesa. Z tego powodu postępowanie operacyjne w uszkodzeniach przewlekłych zasadniczo różni się od leczenia uszkodzeń ostrych ścięgna Achillesa.

W literaturze naukowej przedstawione jest wiele technik rekonstrukcji ścięgna Achillesa, ale jest mało dowodów, aby któraś z nich wyraźnie przewyższała pozostałe. W kilku badaniach zostało potwierdzone, że otwarte techniki operacyjne leczenia zerwania ścięgna Achillesa prowadzą do pooperacyjnych powikłań w obrębie rany ze względu na delikatność i ograniczoną waskularyzację skóry oraz mogą zwiększać ryzyko infekcji. Z tego powodu małoinwazyjne techniki zostały znacząco rozwinięte, jednak są one technicznie wymagające.

Małoinwazyjna technika rekonstrukcji ścięgna Achillesa zaproponowana przez Zespół Rehasport Clinic (opisana w pracy [1]) dostarcza wystarczające warunki biomechaniczne do szybkiego, poperacyjnego polepszenia funkcji stopy, poprzez pobieranie do przeszczepu ścięgien mięśni znajdujących się daleko od stawu skokowego. Leczenie pooperacyjne nie wymaga stosowania unieruchomienia czy ortezy w obrębie stawu skokowego. Pozwala na minimalizowanie zaburzeń wzorca chodu, a pacjenci zyskują możliwość prawidłowego chodu bardzo szybko, co stanowi zdecydowaną zaletę przedstawionego leczenia operacyjnego. Co więcej, przedstawiona technika jest łatwa w zastosowaniu, ponieważ wymaga od operatora tylko trzech umiejętności: pobrania przeszczepu, przezskórnego szycia ścięgna Achillesa i zastosowania endoskopii w obrębie kości piętowej.

Celem niniejszego badania naukowego jest prospektywna ocena wyników leczenia operacyjnego rekonstrukcji ścięgna Achillesa, przeprowadzonej endoskopowo z wykorzystaniem autologicznych przeszczepów ścięgien mięśni półścięgnistego (ST) i smukłego (GR).

Pacjenci ze zdiagnozowanym „trudnym przypadkiem” uszkodzenia ścięgna Achillesa są poddani leczeniu operacyjnemu. Po 6, 12, 24 i 60  miesiącach przeprowadzana jest kontrola, w czasie której pacjent poddany jest badaniu MR ścięgna Achillesa, ocenie lekarskiej oraz fizjoterapeutycznej. Badanie lekarskie ma na celu w szczególności ocenę aktualnych dolegliwości, zakresu ruchów, czucia powierzchownego oraz obwodów podudzia. Badanie fizjoterapeutyczne składa się z oceny funkcjonalnej pacjenta (skok jednonóż w dal, test wspięcia na palce, test FMS) oraz badania izokinetycznego na dynamometrze Biodex 3. Badania MRI mają na celu ocenę grubości, ciągłości i zmiany struktury w kolejnych latach po wykonanej rekonstrukcji.

Dotychczasowe obserwacje rezultatów proponowanej techniki operacyjnej zastosowanej na pacjentach Rehasport Clinic pozwalają stwierdzić, że wszyscy pacjenci po rekonstrukcji ścięgna Achillesa wracają do swojej normalnej aktywności zawodowej i sportowej, w tym sportowcy uprawiający sport na poziomie profesjonalnym, a więc wstępne wyniki obserwacji są bardzo zachęcające.

Słowa kluczowe: Achilles, m. półścięgnisty, m. smukły, Endobutton, małoinwazyjne techniki leczenia

Keywords: Achilles, semitendinosus and gracilis tendons, Endobutton, minimally invasive surgical techniques

Technika operacyjna, której rezultaty są badane w projekcie została opisana w pracy:

[1] Piontek T, Bąkowski P, Ciemniewska-Gorzela K, Grygorowicz M, Minimally invasive, endoscopic Achilles tendon reconstruction using semitendinosus and gracilis tendons with Endobutton stabilization, BMC Musculoskelet Disord., 2016 Jun 3; 17:247.