Lumbago

Najważniejsze informacje:

• Lumbago to nagły ostry ból dolnego odcinka kręgosłupa w okolicy lędźwiowej.
• Lumbago wynika z przeciążenia mięśni, więzadeł, stawów kręgosłupa lub krążków międzykręgowych.
• Leczenie lumbago obejmuje delikatny ruch, unikanie przeciążeń i fizjoterapię.
• Drętwienie nogi, problemy z oddawaniem moczu i gorączka wymagają pilnej konsultacji lekarskiej.

Co to jest lumbago?

Lumbago, potocznie nazywane postrzałem, to nagły lub ostry ból dolnego odcinka kręgosłupa, odczuwany w okolicy lędźwiowej. Jest to dolegliwość, która wynika m.in. z przeciążenia mięśni, więzadeł, stawów kręgosłupa lub krążków międzykręgowych. Ból pojawia się po schyleniu, dźwignięciu ciężaru, gwałtownym ruchu albo nawet bez wyraźnej przyczyny. W większości przypadków ostry ból krzyża ma łagodny przebieg i stopniowo ustępuje przy odpowiednim postępowaniu, choć w niektórych sytuacjach wymaga konsultacji lekarskiej, zwłaszcza gdy towarzyszą mu objawy neurologiczne, gorączka, uraz lub problemy z oddawaniem moczu.

Jakie są objawy lumbago?

• Nagły ból w dolnej części pleców – pojawia się w odcinku lędźwiowym, po schyleniu, dźwignięciu ciężaru, skręcie tułowia albo gwałtownym ruchu.
• Ostry, kłujący, rwący lub piekący charakter bólu – ból przypomina „ukłucie”, „zablokowanie” albo nagły „prąd” w plecach.
• Uczucie zablokowania kręgosłupa – osoba z postrzałem ma trudność z wyprostowaniem się, zmianą pozycji, wstaniem z krzesła lub wykonaniem skłonu.
• Wzmożone napięcie i skurcz mięśni przykręgosłupowych – mięśnie dolnej części pleców stają się twarde, bolesne przy dotyku i reagują ochronnym napięciem.
• Nasilenie bólu podczas ruchu – dolegliwości zwiększają się przy schylaniu, podnoszeniu przedmiotów, rotacji tułowia, dłuższym siedzeniu lub próbie szybkiego wyprostowania pleców.
• Ulga w pozycji odciążającej – odczuwa się zmniejszenie bólu po położeniu się, lekkim ugięciu kolan, odpoczynku albo przyjęciu pozycji, która zmniejsza napięcie w odcinku lędźwiowym.
• Mrowienie, drętwienie lub osłabienie nogi – jeśli pojawiają się takie objawy, sugeruje to podrażnienie lub ucisk struktur nerwowych, np. w przebiegu rwy kulszowej.
• Ograniczenie codziennej aktywności – ból utrudnia chodzenie, ubieranie się, wstawanie z łóżka, prowadzenie samochodu, trening lub pracę fizyczną.

Jakie są przyczyny lumbago?

• Naciągnięcie lub przeciążenie mięśni i więzadeł kręgosłupa – jedna z najczęstszych przyczyn postrzału. Dochodzi do niego podczas dźwigania, gwałtownego skrętu tułowia, nagłego schylenia się albo wykonania ruchu bez odpowiedniego przygotowania mięśni.
• Nieprawidłowa technika podnoszenia ciężarów – gdy ciężar jest podnoszony na prostych nogach, z zaokrąglonymi plecami lub z jednoczesnym skrętem tułowia. Taki mechanizm prowadzi do przeciążenia struktur stabilizujących dolny odcinek pleców.
• Nagły, niekontrolowany ruch – szybkie wstanie, poślizgnięcie się, rotacja tułowia, dynamiczny start do biegu czy nieprawidłowe lądowanie wywołują ostry ból przez podrażnienie mięśni, więzadeł lub stawów międzykręgowych.
• Przeciążenia sportowe i powtarzalne mikrourazy – liczne skłony, rotacje, skoki, sprinty, ćwiczenia siłowe wykonywane z błędną techniką lub zbyt szybki powrót do treningu stopniowo przeciążają okolicę lędźwiową i zwiększają ryzyko postrzału.
• Osłabienie mięśni stabilizujących tułów – brak odpowiedniej siły mięśni brzucha, pośladków i głębokich mięśni przykręgosłupowych powoduje, że większe obciążenie przejmują struktury bierne kręgosłupa, czyli więzadła, stawy i krążki międzykręgowe.
• Długotrwałe siedzenie i niekorzystna pozycja ciała – wielogodzinna praca przy biurku, siedzenie w samochodzie lub utrzymywanie zgarbionej pozycji nasilają napięcie mięśniowe i sprzyjają bólowi dolnego odcinka pleców.
• Uszkodzenie lub podrażnienie krążka międzykręgowego – wypuklina albo przepuklina dysku w odcinku lędźwiowym powoduje ból krzyża, a gdy drażni korzeń nerwowy, także ból promieniujący do pośladka lub nogi, typowy dla rwy kulszowej.
• Zmiany zwyrodnieniowe kręgosłupa – zużycie krążków międzykręgowych, stawów międzykręgowych lub rozwój zmian przeciążeniowo-zwyrodnieniowych staje się źródłem bólu, zwłaszcza u osób po wielu latach obciążeń fizycznych, pracy siedzącej albo wcześniejszych urazach.

Jak długo trwa lumbago i kiedy zgłosić się do lekarza?

• Lumbago, czyli ostry ból dolnego odcinka pleców, ma charakter przejściowy. Dolegliwości zmniejszają się w ciągu kilku dni do kilku tygodni.
• Z medycznego punktu widzenia ból dolnego odcinka pleców dzieli się zwykle na ostry, podostry i przewlekły. Według WHO ból ostry trwa krócej niż 6 tygodni, ból podostry od 6 do 12 tygodni, a ból przewlekły utrzymuje się powyżej 12 tygodni.
• Do lekarza warto zgłosić się, jeśli ból nie zmniejsza się mimo kilku dni odpoczynku względnego, delikatnego ruchu i podstawowego postępowania domowego, a szczególnie gdy nie ma poprawy po około tygodniu.
• Konsultacja jest również wskazana, gdy ból wraca często, ogranicza normalne funkcjonowanie, utrudnia chodzenie, pracę lub sen, pojawia się po urazie, albo gdy towarzyszy mu drętwienie, mrowienie, osłabienie nogi czy ból schodzący poniżej kolana.
• Pilnej pomocy medycznej wymagają objawy alarmowe, takie jak: nagłe problemy z oddawaniem moczu lub stolca, nietrzymanie moczu, drętwienie okolicy krocza, narastające osłabienie nóg, gorączka, dreszcze, niewyjaśniona utrata masy ciała, silny ból po upadku lub wypadku oraz ból, który nie ustępuje w spoczynku. Szczególnie niebezpieczny jest zespół ogona końskiego, który powoduje ucisk korzeni nerwowych i jest traktowany jako stan nagły.

Czego nie robić w pierwszych dniach po postrzale?

W pierwszych dniach po postrzale nie należy całkowicie unieruchamiać się w łóżku, ponieważ długie leżenie nasila sztywność i opóźnia powrót do sprawności. Należy unikać dźwigania, gwałtownych skrętów tułowia, intensywnego treningu oraz „rozciągania na siłę”, zwłaszcza jeśli ruch wyraźnie zwiększa ból.

Jak leczy się lumbago?

Leczenie lumbago polega na stopniowym zmniejszaniu bólu, utrzymaniu możliwie normalnej aktywności i unikaniu przeciążeń w pierwszych dniach. Zaleca się krótki odpoczynek względny, delikatny ruch, spacery, pozycje odciążające oraz – jeśli nie ma przeciwwskazań – leki przeciwbólowe lub przeciwzapalne dobrane zgodnie z zaleceniami lekarza albo farmaceuty. Pomocne są także łagodne ćwiczenia poprawiające ruchomość oraz fizjoterapia przeprowadzona pod okiem doświadczonego terapeuty, szczególnie gdy ból nawraca lub utrzymuje się dłużej. Po ustąpieniu ostrego bólu ważne jest wzmacnianie mięśni stabilizujących tułów, poprawa techniki podnoszenia ciężarów i stopniowy powrót do aktywności. Jeśli ból promieniuje do nogi, pojawia się drętwienie, osłabienie kończyny albo objawy alarmowe, konieczna jest konsultacja lekarska.

Gdzie szukać pomocy:

Zespół Rehasport tworzą ortopedzi i fizjoterapeuci, którzy specjalizują się w diagnozowaniu i leczeniu lumbago. Pomocy możesz szukać w naszych placówkach:

• Poznań, Galeria Panorama, ul. Górecka 30
• Warszawa, Adgar Plaza, ul. Postępu 17a
• Warszawa, Nowolipie, ul. Nowolipie 18
• Gdańsk, Ergo Arena, Plac Dwóch Miast 1
• Wrocław, Rakietowa 38

Pamiętaj, iż materiał ten ma charakter informacyjno-edukacyjny i nie stanowi porady medycznej ani podstawy do samodzielnej diagnozy lub leczenia. W przypadku dolegliwości lub wątpliwości skonsultuj się z lekarzem (np. ortopedą) lub fizjoterapeutą.

Powiązane artykuły:

• Rwa kulszowa
• Poznaj inne możliwe przyczyny powodujące dolegliwości kręgosłupa.

Bibliografia:

• World Health Organization. WHO guideline for non-surgical management of chronic primary low back pain in adults in primary and community care settings. Geneva: WHO; 2023.
• Foster NE, Anema JR, Cherkin D, et al. Prevention and treatment of low back pain: evidence, challenges, and promising directions. The Lancet. 2018;391(10137):2368–2383.
• Qaseem A, Wilt TJ, McLean RM, Forciea MA; Clinical Guidelines Committee of the American College of Physicians. Noninvasive Treatments for Acute, Subacute, and Chronic Low Back Pain: A Clinical Practice Guideline From the American College of Physicians. Annals of Internal Medicine. 2017;166(7):514–530.
• National Institute for Health and Care Excellence. Low back pain and sciatica in over 16s: assessment and management. NICE Guideline NG59.