Ból łokcia

Najważniejsze informacje

• Staw łokciowy tworzą kość ramienna oraz kości łokciowa i promieniowa, otoczone jedną torebką.
• Przyczyny bólu łokcia: łokieć tenisisty, łokieć golfisty, urazy, RZS, osteoartroza, ucisk nerwu łokciowego.
• Objawy bólu łokcia: ból przy ruchu, ograniczenie ruchomości, obrzęk i zaczerwienienie, drętwienie i mrowienie.
• Diagnostyka i leczenie: wywiad, badanie fizykalne, RTG, USG łokcia, MRI, orteza, NLPZ, fizjoterapia, PRP, artroskopia.

Jaka jest budowa i funkcje stawu łokciowego?

Staw łokciowy jest jednym z głównych stawów kończyny górnej, który odpowiedzialny jest za ruchy przedramienia względem ramienia. Składa się z kości ramiennej, która łączy się z kośćmi przedramienia: łokciową (znajduje się po przyśrodkowej stronie przedramienia) oraz promieniową (leży po bocznej stronie przedramienia). Staw łokciowy ma bardzo skomplikowaną budowę. W jego obrębie znajdują się trzy współdziałające połączenia stawowe: ramienno-łokciowe, ramienno-promieniowe, promieniowo-łokciowe, otoczone jedną torebką stawową. Staw łokciowy stabilizowany jest od strony przyśrodkowej przez więzadło poboczne łokciowe, od strony bocznej przez więzadło poboczne promieniowe, a więzadło pierścieniowate otacza głowę kości promieniowej, umożliwiając jej ruchy rotacyjne.

Staw łokciowy jest stawem złożonym, który umożliwia szeroki zakres ruchów przedramienia, w tym zginanie, prostowanie, pronację i supinację. W ruchach tych biorą udział: mięsień dwugłowy ramienia, trójgłowy ramienia, ramienny oraz mięśnie przedramienia. Budowa anatomiczna stawu łokciowego pozwala na płynne i precyzyjne ruchy, które są niezbędne w codziennym funkcjonowaniu i wykonywaniu różnych czynności manualnych.

Jakie są przyczyny bólu łokcia?

• Przeciążenia i mikrourazy – powtarzające się ruchy, szczególnie podczas uprawiania sportu (np. tenis, golf) lub wykonywania prac manualnych, prowadzą do zapalenia ścięgien, tzw. łokcia tenisisty lub łokcia golfisty.
• Urazy mechaniczne – upadki, uderzenia czy nagłe skręcenia powodują zwichnięcia, złamania lub naciągnięcia struktur stawu łokciowego.
• Zapalenia stawów – choroby reumatyczne, takie jak reumatoidalne zapalenie stawów, powodują przewlekły ból, stan zapalny i sztywność w obrębie łokcia.
• Zwyrodnienia stawów – procesy degeneracyjne związane z wiekiem prowadzi do osteoartrozy, która objawia się bólem i ograniczoną ruchomością stawu.
• Zapalenie lub krwiak kaletki wyrostka łokciowego – występujący w wyniku podrażnienia lub pourazowo.
• Ucisk nerwów – zespół cieśni nerwu łokciowego lub inne neuropatie powodują ból promieniujący od łokcia do przedramienia czy dłoni, często z towarzyszącym drętwieniem.

Jakie są dodatkowe objawy bólu łokcia?

Objawy bólu łokcia mogą się różnić w zależności od przyczyny, ale najczęściej obejmują:

• Ból w okolicy stawu łokciowego – ostry, tępy lub promieniujący, nasilać się przy ruchach ręką, szczególnie podczas zginania, prostowania lub rotacji przedramienia.
• Ograniczenie ruchomości – trudności z wykonywaniem pełnych ruchów stawu, np. zginania i prostowania ręki, co utrudnia codzienne czynności.
• Obrzęk i zaczerwienienie – w przypadku urazów lub stanów zapalnych występuje opuchlizna, zaczerwienienie skóry wokół stawu i uczucie ciepła.
• Osłabienie siły mięśniowej – osłabienie uchwytu lub trudności z podnoszeniem przedmiotów z powodu bólu lub dysfunkcji mięśni wokół stawu.
• Drętwienie i mrowienie – w przypadku ucisku na nerwy, np. w zespole cieśni nerwu łokciowego, pojawia się drętwienie, mrowienie lub uczucie osłabienia promieniujące do przedramienia lub palców.

Jak pozbyć się bólu w łokciu?

Aby pozbyć się bólu łokcia, konieczne jest odpowiednie leczenie, które zależy od przyczyny dolegliwości, wyjaśnia lek. Agnieszka Biały ortopeda Rehasport. Kluczowy jest odpoczynek oraz ograniczenie czynności, które powodują ból, aby dać czas na regenerację uszkodzonych tkanek. W niektórych przypadkach pomocne jest unieruchomienie łokcia za pomocą opaski lub stabilizatora. W przypadku świeżych urazów warto stosować zimne okłady, które zmniejszają obrzęk i stan zapalny. Do tego przyjęcie niesteroidowych leków przeciwzapalnych pomaga w złagodzeniu bólu i redukcji stanu zapalnego. W przypadku silniejszych bólów lekarz zaleca stosowanie maści lub zastrzyków sterydowych. Jeśli ból nie ustępuje po kilku tygodniach samodzielnego leczenia lub jest bardzo nasilony, konieczna jest konsultacja z lekarzem ortopedą, który zleci dalszą diagnostykę lub zaproponuje inne metody leczenia.

Dane statystyczne

• „Badania populacyjne wskazują, że tenisowy łokieć dotyczy zwykle 1–3% dorosłych.”
• „Szczyt zachorowań przypada na 40–49 r.ż., a zapadalność może przekraczać 1% rocznie u kobiet w tej grupie wieku.”
• „W sporcie kontaktowym ryzyko rośnie: w NCAA futbolu urazy łokcia zdarzają się ~8× częściej w meczu niż na treningu.”

Jak wygląda diagnostyka bólu łokcia?

Diagnostyka w przypadku bólu łokcia obejmuje kilka kroków, które pozwalają ustalić dokładną przyczynę dolegliwości i zaplanować odpowiednie leczenie.

• Wywiad medyczny – lekarz zaczyna od zebrania szczegółowych informacji na temat dolegliwości. Pyta o charakter bólu (np. ostry, przewlekły), moment, w którym się pojawia (np. podczas ruchu, w spoczynku), czy są inne objawy, takie jak obrzęk czy drętwienie. Zadaje też pytania o wcześniejsze urazy, aktywność fizyczną, wykonywaną pracę oraz choroby przewlekłe.
• Badanie fizykalne – lekarz dokładnie ocenia staw łokciowy, sprawdza zakres ruchów, bada wrażliwość na dotyk oraz siłę mięśni wokół stawu. W trakcie badania poprosi o wykonanie pewnych ruchów, aby ocenić, które z nich powodują ból. Testuje również, czy występuje stan zapalny, obrzęk lub ograniczona ruchomość.
• Badania obrazowe – w zależności od wyników badania fizykalnego, lekarz zaleca dodatkowe badania, aby uzyskać dokładniejszy obraz zmian w stawie: RTG - pozwala na ocenę kości i ewentualnych złamań, zwichnięć lub zwyrodnień stawowych, USG łokcia - umożliwia ocenę tkanek miękkich, takich jak ścięgna, więzadła i mięśnie, a także wykrycie stanów zapalnych czy uszkodzeń, MRI - stosowany w bardziej skomplikowanych przypadkach, aby szczegółowo zobrazować zarówno kości, jak i tkanki miękkie, w tym ścięgna, chrząstki i więzadła.
• Testy specjalistyczne – lekarz przeprowadza testy funkcjonalne, aby ocenić uszkodzenie konkretnej struktury, np. testy prowokujące ból w łokciu tenisisty lub łokciu golfisty. Testy te pomagają w rozpoznaniu dokładnej przyczyny dolegliwości.

Jak przebiega leczenie gdy boli staw łokciowy?

Leczenie bólu stawu łokciowego zależy od przyczyny dolegliwości, stopnia nasilenia bólu oraz ogólnego stanu zdrowia pacjenta.

Leczenie zachowawcze (nieoperacyjne) 

Oprócz czynności już wcześniej opisanych (odpoczynku i unikania czynności powodujących ból łokcia, stosowania zimnych okładów, noszenia ortezy unieruchamiającej staw łokciowy) ortopeda przypisuje niesteroidowe leki przeciwzapalne oraz zaleca rehabilitację. Fizjoterapia odgrywa kluczową rolę w leczeniu bólu łokcia. Ćwiczenia rozciągające i wzmacniające mięśnie przedramienia i łokcia pomagają przywrócić pełną funkcję stawu i zapobiec nawrotom dolegliwości. Fizjoterapeuta także zastosuje terapię manualną lub specjalistyczne techniki, które przyspieszą proces leczenia.

Leczenie zachowawcze: przy bólu łokcia typu „tennis elbow” rehabilitacja i powrót do formy przy leczeniu zachowawczym trwają 6–12 miesięcy.

Iniekcje sterydowe 

Jeśli leczenie zachowawcze nie przynosi efektów, lekarz zaleca dodatkowe zabiegi jak: zastrzyki z kortykosteroidów, które są stosowane w przypadkach przewlekłych stanów zapalnych czy osocze bogatopłytkowe (PRP), metoda polegająca na podaniu pacjentowi jego własnej krwi, z której wcześniej uzyskano osocze bogate w płytki krwi.

Leczenie chirurgiczne 

W rzadkich przypadkach, kiedy leczenie zachowawcze nie przynosi efektów, a ból stawu łokciowego znacząco ogranicza codzienne funkcjonowanie, konieczne staje się leczenie operacyjne - artroskopia stawu łokciowego. Operacje stawu łokciowego obejmują artroskopię, czyli małoinwazyjny zabieg, w którym przy użyciu kamery i specjalistycznych narzędzi chirurgicznych lekarz usuwa uszkodzone fragmenty tkanek, np. fragmenty ścięgien, chrząstki czy kości.

Leczenie operacyjne (zabieg + rehabilitacja): po operacji „tennis elbow” powrót do aktywności sportowej jest opisywany jako 4–6 miesięcy, a fizjoterapia po operacjach łokcia może trwać od kilku miesięcy do roku zależnie od zabiegu.

Czy po wyleczeniu bólu łokcia możliwy jest powrót do aktywności?

Po zakończeniu leczenia, zarówno zachowawczego, jak i operacyjnego, kluczowym etapem jest rehabilitacja. Dobry fizjoterapeuta pomoże w odzyskaniu pełnej funkcji stawu, poprawie zakresu ruchu, wzmocnieniu mięśni i zapobieganiu nawrotom dolegliwości bólowych łokcia. W przypadku sportowców często stosuje się specjalistyczne programy przygotowujące do powrotu na boisko, kort czy siłownię. Pomoże w tym specjalista od treningu medycznego. Cały proces leczenia trwa od kilku tygodni do kilku miesięcy, w zależności od stopnia uszkodzenia stawu i zastosowanej terapii.

Należy pamiętać, iż materiał ten ma charakter informacyjno-edukacyjny i nie stanowi porady medycznej ani podstawy do samodzielnej diagnozy lub leczenia. W przypadku dolegliwości lub wątpliwości skonsultuj się z lekarzem (np. ortopedą) lub fizjoterapeutą.

Powiązane artykuły:

Poznaj inne możliwe urazy i kontuzje łokcia.

Bibliografia:

• Web MD - Elbow Pain: Symptoms, Causes, and Treatments - Medically Reviewed by Zilpah Sheikh, MD on May 23, 2024Written by Matt McMillen, William C. Shiel Jr., FACR, MD, FACP
• Healthline - What to Know About Elbow Pain - Medically reviewed by Brenda B. Spriggs, M.D., MPH, FACP — Written by Danielle Moores — Updated on January 4, 2020
• National Library of Medicine - Elbow pain: a guide to assessment and management in primary care - Mustafa Javed, Saadia Mustafa, Simon Boyle, Fiona Scott - 2015
• Lateral Elbow Pain and Muscle Function Impairments - Journal of Orthopaedic & Sports Physical Therapy Published Online:December 1, 2022Volume52Issue12PagesCPG1-CPG111
• Olecranon Bursitis - Author(s): Daniela Mehech, MD, Erin Barnes, MD, Sharnee Mead, DO, Colin Kammeraad, MD, Steven Kim, MD - Originally published: September 1, 2022 Last updated: September 1, 2022