Łokieć tenisisty

Długotrwała praca

Do rozwoju łokcia tenisisty dochodzi również w wyniku długotrwałej pracy przy komputerze, szczególnie gdy nadgarstki oparte są o krawędź biurka, a dłonie znajdują się w pozycji uniesionej. Utrzymywanie takiej niekorzystnej pozycji sprzyja rozwojowi przewlekłego stanu zapalnego. Warto więc zwrócić uwagę na wpływ ergonomii stanowiska pracy - źle ustawiony monitor czy brak podparcia przedramion zwiększają ryzyko mikrourazów w obrębie kończyny górnej.

Zła technika

Istotną rolę w przyczynach powstawania łokcia tenisisty odgrywa również nieprawidłowa biomechanika ruchu – przykładem jest zła technika gry w squasha. Zawodnik, który nie wykorzystuje w pełni pracy tułowia, obręczy barkowej oraz kończyn dolnych, kompensuje brak efektywności mięśniami prostownikami nadgarstka. Długotrwałe przeciążanie tych mięśni skutkuje stopniowym uszkadzaniem przyczepów ścięgnistych, prowadząc do entezopatii. Dodatkowo, niewystarczająca siła mięśni głębokich stabilizujących łopatkę zaburza tor ruchu kończyny górnej i sprzyjać patologicznemu obciążeniu stawu łokciowego.

Grupy zawodowe najbardziej narażone na łokieć tenisisty:

• mechanicy
• szwaczki
• pracownicy biurowi
• sportowcy (tenis, squash)
• muzycy

Jakie są objawy łokcia tenisisty?

Głównym objawem łokcia tenisisty jest ból pojawiający się po zewnętrznej stronie stawu łokciowego, który promieniuje do przedramienia i nadgarstka. Nasila się przy wykonywaniu ruchów ręką lub podczas próby zaciśnięcia dłoni. Sprawia trudności w wykonywaniu czynnościach życia codziennego, jak np. otwieranie drzwi czy podnoszenie kubka. Podczas badania palpacyjnego wyraźnie odczuwana jest tkliwość tkanek.

Objawy łokcia tenisisty:

1. Ból po bocznej stronie stawu łokciowego

• Główny i najczęstszy objaw schorzenia.
• Zlokalizowany w okolicy nadkłykcia bocznego kości ramiennej.
• Ból ma charakter tępy lub kłujący, często przewlekły.

2. Promieniowanie bólu do przedramienia i nadgarstka

• Dolegliwości schodzą się wzdłuż prostowników nadgarstka.
• Rzadziej promieniują aż do grzbietu dłoni.
• Objawy przypominają inne jednostki chorobowe, np. zespół cieśni lub zespół rowka nerwu promieniowego – dlatego ważna jest dokładna diagnostyka różnicowa.

3. Nasilenie bólu przy aktywności ręki, szczególnie podczas:

• chwytania przedmiotów,
• zginania i prostowania nadgarstka przeciwko oporowi,
• skręcania (np. odkręcania słoika),
• dźwigania z wyprostowanym łokciem.

4. Tkliwość palpacyjna

• Wyraźna bolesność uciskowa w okolicy nadkłykcia bocznego.
• Jest obecna nad przebiegiem ścięgien prostowników (szczególnie mięśnia prostownika promieniowego krótkiego nadgarstka).

5. Ograniczenie funkcji ręki

• Utrudnienie w codziennych czynnościach, takich jak: pisanie, praca przy komputerze, noszenie zakupów, gra na instrumencie.
• Osłabienie siły chwytu (subiektywne i obiektywne).

6. Sztywność i dyskomfort w spoczynku

• Pacjenci zgłaszają uczucie zesztywnienia lub "ciągnięcia" w obrębie łokcia, nawet przy braku aktywności.
• Objawy nasilają się rano lub po dłuższym odpoczynku.

7. Brak obrzęku i zaczerwienienia

• Mimo obecności dolegliwości bólowych, brak jest cech klasycznego zapalenia (np. zaczerwienienia, wzmożonego ucieplenia czy istotnego obrzęku).
• Pozwala to odróżnić łokieć tenisisty od innych schorzeń stawu łokciowego.

Jak zdiagnozować łokieć tenisisty?

Ból po bocznej stronie łokcia nie zawsze oznacza, że mamy do czynienia z łokciem tenisisty, wyjaśnia ortopeda Rehasport Marek Stawniak (specjalizuje się w ortopedii i traumatologii narządu ruchu z ukierunkowaniem na leczenie schorzeń barku, łokcia oraz nadgarstka, uczestnik licznych szkoleń jako instruktor w zakresie artroskopii barku i łokcia, prowadził warsztaty chirurgii ręki). Bóle imitujące tą dolegliwość potrafią mieć bardzo różne źródło. Ich pochodzenie ma początek w odcinku szyjnym i piersiowym kręgosłupa lub górnym otworze klatki piersiowej. Ból do łokcia również promieniuje z innych struktur miękkich (mięśnie, powięź). Aby skutecznie leczyć łokieć tenisisty musimy mieć pewność gdzie jest źródło problemu. W tym celu lekarz ortopeda, bądź fizjoterapeuta, przeprowadza wywiad oraz badanie przedmiotowe.

Na jego podstawie lekarz ortopeda decyduje o wskazaniu do badania USG w celu potwierdzenia diagnozy oraz określenia wielkości uszkodzenia. Również kieruje do fizjoterapeuty w celu dalszego badania. Fizjoterapeuta natomiast, zdecyduje o konieczności konsultacji z lekarzem ortopedą lub o konieczności przeprowadzenia badania przedmiotowego odcinka szyjnego kręgosłupa, górnego otworu klatki piersiowej, badania struktur mięśniowo-powięziowych oraz oceny biomechaniki ruchu.

Dane statystyczne

• Łokieć tenisisty: w populacji ogólnej najczęściej podaje się ~1–3%.
• Łokieć golfisty: w populacji ogólnej najczęściej pojawia się około ~0,4% (czyli <1%).
• Różnica skali: medial epicondylitis jest ~7–10× rzadszy niż łokieć tenisisty.
• Profesjonalni sportowcy: przeglądy piśmiennictwa podają, że łokieć tenisisty występuje u ok. ~7% profesjonalnych atletów (szczególnie w sportach rakietowych).
• Łokieć golfisty u sportowców: precyzyjne dane “1 liczba dla wszystkich sportów” są rzadziej raportowane; w praktyce klinicznej i opisach epidemiologicznych podkreśla się jednak, że jest on wielokrotnie rzadszy (≈ 7–10×) niż łokieć tenisisty. To pozwala bezpiecznie komunikować, że w sporcie pojawia się istotnie rzadziej (traktowany jako mniejszościowy odsetek przypadków epicondylitis).

Jak wyleczyć łokieć tenisisty?

W zależności od przyczyny powstania bólu, leczenie wygląda zupełnie inaczej. Pierwszą i podstawową zasadą w procesie leczenia jest odpoczynek i regeneracja uszkodzonej tkanki. Jeśli przeciążenia powstają podczas aktywności fizycznej lub pracy zawodowej, to na pewno trzeba zmodyfikować te aktywności lub wprowadzić przerwę tak, aby uszkodzona tkanka miała warunki do gojenia się. Metodą, która w krótkim czasie stymuluje komórki uszkodzonego ścięgna do regeneracji jest ostrzyknięcie osoczem bogatopłytkowym zawierającym czynniki wzrostu (PRP). Zabieg jest wykonany precyzyjnie przez doświadczonego lekarza ortopedę.

Fizjoterapeuta podczas procesu rehabilitacji zajmuje się strukturami mięśniowo-powięziowymi związanymi bezpośrednio z samym łokciem, jak i miejscami odległymi od miejsca występowania bólu. W swojej pracy stosuje metody mięśniowo-powięziowe. Jeśli ból jest wynikiem nieprawidłowej biomechaniki ruchu, ważne jest, aby poprawić technikę ruchu, wzmocnić osłabione mięśnie oraz uelastycznić nadmiernie napięte mięśnie w obrębie tułowia, obręczy barkowej i kończyny górnej. Jak widać, metoda postępowania w przypadku łokcia tenisisty nie jest taka oczywista. Najważniejsza jest dobra diagnostyka w celu zidentyfikowania źródła pochodzenia problemu.

Jakie ćwiczenia na łokieć tenisisty?

Rehabilitacja odgrywa kluczową rolę w leczeniu dolegliwości, a odpowiednio dobrane ćwiczenia na łokieć tenisisty stanowią podstawę skutecznej terapii. Regularna aktywność usprawniająca zmniejsza ból, poprawia funkcję kończyny górnej oraz zapobiega nawrotom dolegliwości w przyszłości. Program ćwiczeń jest dostosowany indywidualnie, z uwzględnieniem stopnia zaawansowania zmian, poziomu bólu oraz ogólnej kondycji pacjenta.

Właśnie dlatego tak istotne jest skonsultowanie się z doświadczonym fizjoterapeutą, który nie tylko dobierze odpowiednie techniki terapeutyczne, ale także nauczy prawidłowego wykonywania ćwiczeń na łokieć tenisisty i zadba o kontrolę postępów. Niewłaściwie prowadzone ćwiczenia nasilą objawy i wydłużają czas leczenia, dlatego fachowe wsparcie specjalisty ma bezpośredni wpływ na skuteczność terapii.

Prezentuje mgr Natalia Reke

Ćwiczenia na łokieć tenisisty

Czy po rehabilitacji łokcia tenisisty powrót do aktywności fizycznej jest możliwy?

Wyniki leczenia nieoperacyjnego są bardzo dobre. U większości pacjentów objawy bólowe całkowicie ustępują i pacjenci wracają na dotychczasowy poziom aktywności fizycznej. Ważne jest, aby czas treningu i wielkość obciążenia zwiększać stopniowo.

Należy pamiętać, iż materiał ten ma charakter informacyjno-edukacyjny i nie stanowi porady medycznej ani podstawy do samodzielnej diagnozy lub leczenia. W przypadku dolegliwości lub wątpliwości skonsultuj się z lekarzem (np. ortopedą) lub fizjoterapeutą.

Powiązane artykuły:

Poznaj inne możliwe urazy i kontuzje łokcia.

Bibliografia:

• National Library of Medicine - Tennis Elbow - Benjamin K. Buchanan; Matthew Varacallo.
• Ortho Bullets - Lateral Epicondylitis (Tennis Elbow) - Richard Yoon MD, Christopher S. Ahmad MD, American Shoulder and Elbow Surgeons
• Tennis elbow - Anatomical, epidemiological and therapeutic aspects - J. A. N. Verhaar - International Orthopaedics volume 18, pages263–267 (1994)
• Elbow tendinosis/tennis elbow. - Nirschl RP- Clinics in Sports Medicine, 01 Oct 1992, 11(4):851-870
• National Library of Medicine - Tennis elbow: A clinical review article - S Cutts a,∗, Shafat Gangoo a, Nitin Modi a, Chandra Pasapula b - 2019
• Cochrane - Autologous blood or PRP injection for lateral elbow pain - Authors: Karjalainen TVSilagy MO'Bryan EJohnston RVCyril SBuchbinder R - Published 30 September 2021