Zerwanie bicepsa

Najważniejsze informacje

• Zerwanie bicepsa powoduje nagły ból, zasinienie, deformację mięśnia i osłabienie siły kończyny.
• Zerwanie dalszego ścięgna bicepsa powstaje wskutek nagłego przeciążenia podczas pracy z dużym ciężarem.
• Diagnostyka obejmuje wywiad, badanie ortopedyczne oraz USG lub rezonans magnetyczny.
• Operacja polega na ponownym przymocowaniu dalszego ścięgna bicepsa do guzowatości kości promieniowej.

Jakie są objawy zerwania bicepsa?

Zerwanie dalszego przyczepu bicepsa, znajdującego się w okolicy stawu łokciowego, następuje gwałtownie podczas próby utrzymania lub podniesienia dużego ciężaru. Typowe objawy obejmują:

• nagły, silny ból w przedniej części łokcia, pojawiający się bezpośrednio w chwili urazu;
• odczuwalne lub słyszalne „trzaśnięcie” albo wrażenie rozerwania ścięgna;
• obrzęk przedniej części łokcia;
• rozległe zasinienie w okolicy łokcia i przedramienia;
• osłabienie siły zginania ręki w stawie łokciowym;
• wyraźne osłabienie supinacji, czyli obracania przedramienia dłonią ku górze — trudności mogą być odczuwalne między innymi podczas odkręcania słoika, używania śrubokręta lub obracania klucza;
• ból podczas zginania łokcia oraz obracania przedramienia przeciwko oporowi;
• widoczna zmiana zarysu bicepsa — brzusiec mięśnia przemieszcza się w kierunku barku, tworząc uwypuklenie w górnej części ramienia, określane jako odwrócony objaw Popeye’a;
• wyczuwalne zagłębienie lub brak napiętego ścięgna w przedniej części łokcia.

Zerwanie bliższego przyczepu bicepsa w okolicy barku powoduje nagły ból ramienia, zasinienie, bolesne skurcze mięśnia oraz osłabienie barku i łokcia. Charakterystyczna jest deformacja typu „Popeye”, w której brzusiec bicepsa przemieszcza się w dół i uwypukla nad łokciem.

Jak dochodzi do zerwania bicepsa?

Do zerwania dalszego ścięgna bicepsa dochodzi w wyniku nagłego przeciążenia mięśnia podczas próby utrzymania, podniesienia lub wyhamowania dużego ciężaru. Typowym mechanizmem jest gwałtowne prostowanie łokcia w chwili, gdy biceps pozostaje napięty i próbuje utrzymać przedramię w zgięciu — mięsień pracuje wówczas ekscentrycznie, czyli wydłuża się pomimo aktywnego skurczu. Takie zdarzenie występuje między innymi podczas podnoszenia ciężarów, martwego ciągu, przenoszenia ciężkiego przedmiotu lub próby złapania spadającego obciążenia.

Chociaż klasycznie uraz opisywano jako przeciążenie bicepsa przy zgiętym łokciu, badania biomechaniczne wskazują, że do wielu zerwań dochodzi również przy łokciu niemal całkowicie wyprostowanym lub tylko nieznacznie zgiętym. Ścięgno odrywa się od miejsca przyczepu na guzowatości kości promieniowej, rzadziej dochodzi do jego przerwania w innej części.

Uraz występuje w obrębie wcześniej zdrowego ścięgna, jednak poprzedzają go też stopniowe zmiany degeneracyjne osłabiające jego strukturę. Ryzyko zerwania jest większe przede wszystkim u aktywnych fizycznie mężczyzn w średnim wieku, wykonujących ciężką pracę lub trenujących siłowo; do czynników ryzyka zalicza się również palenie tytoniu oraz podwyższony wskaźnik masy ciała.

Najnowszy przegląd systematyczny wykazał, że podnoszenie dużych ciężarów było najczęściej opisywanym mechanizmem urazu i dotyczyło około 53% analizowanych przypadków.

W jakich dyscyplinach sportowych najczęściej dochodzi do zerwania bicepsa?

• podnoszenie ciężarów i trening siłowy – w przeglądzie systematycznym obejmującym 16 sportowców aż 56% pacjentów doznało urazu podczas podnoszenia ciężarów;
• boks – w tym samym opracowaniu odpowiadał za 13% opisanych urazów;
  futbol amerykański, zapasy, piłka ręczna, łyżwiarstwo, snowboard – dla każdej z tych dyscyplin opisano pojedyncze przypadki zerwania dalszego ścięgna bicepsa.

Duże badanie z 2025 roku, obejmujące 183 zawodników sportów siłowych po operacji dalszego ścięgna bicepsa, wykazało, że 54% urazów powstało podczas aktywności sportowej. Wśród 98 urazów sportowych najczęstszymi aktywnościami były martwy ciąg – 20%, boks – 18% oraz uginanie przedramion z obciążeniem, tzw. biceps curl – 13%.

Podobne wyniki przyniosła analiza 56 nagrań dokumentujących moment zerwania ścięgna. Wszystkie zarejestrowane urazy były związane z treningiem siłowym lub kulturystyką: 71,4% nastąpiło podczas martwego ciągu, 10,7% podczas uginania przedramion, po 5,4% podczas siłowania na rękę i ćwiczeń kalistenicznych. Badanie to wskazuje szczególnie na ryzyko wykonywania martwego ciągu chwytem mieszanym — we wszystkich zarejestrowanych przypadkach zerwaniu ulegało ścięgno ręki trzymającej sztangę podchwytem, czyli z przedramieniem ustawionym w supinacji.

• Return to Sport After Distal Biceps Tendon Repair: A Systematic Review
• Systematic review of distal biceps tendon rupture in athletes: treatment and rehabilitation

Jak diagnozuje się zerwanie bicepsa?

Rozpoznanie zerwania dalszego ścięgna bicepsa opiera się przede wszystkim na wywiadzie, badaniu ortopedycznym oraz — w razie potrzeby — badaniach obrazowych. Lekarz pyta o mechanizm urazu, nagły ból lub „trzask” w okolicy łokcia, a następnie ocenia obrzęk, zasinienie, zmianę zarysu mięśnia oraz siłę zginania łokcia i odwracania przedramienia dłonią ku górze, czyli supinacji.

Podczas badania klinicznego wykonywane są specjalne testy:

• test Hooka – lekarz próbuje zaczepić palcem dalsze ścięgno bicepsa w dole łokciowym; brak możliwości wyczucia ścięgna wskazuje na jego całkowite zerwanie;
• test ściskania bicepsa – uciśnięcie brzuśca mięśnia powinno wywołać niewielką supinację przedramienia; brak tego ruchu przemawia za całkowitym przerwaniem ścięgna;
• ocena siły supinacji i zginania łokcia – porównuje się siłę kończyny uszkodzonej ze zdrową;
• badanie palpacyjne – pozwala ocenić bolesność przyczepu, obecność zagłębienia oraz przemieszczenie kikuta ścięgna.

Badania obrazowe

• USG umożliwia dynamiczną ocenę ciągłości ścięgna, jego ruchu oraz stopnia przemieszczenia. Jest szybkie i łatwo dostępne, jednak wiarygodność wyniku zależy od doświadczenia osoby wykonującej badanie.
• Rezonans magnetyczny – MRI dokładnie obrazuje ścięgno i jego przyczep, pozwalając określić, czy zerwanie jest częściowe czy całkowite, jak daleko cofnął się kikut oraz czy występują inne uszkodzenia tkanek miękkich. MRI jest szczególnie przydatne, gdy wynik badania klinicznego jest niejednoznaczny, uraz jest przewlekły albo planowane jest leczenie operacyjne.
• RTG łokcia nie pokazuje samego ścięgna, ale pomoże wykluczyć złamanie, zwichnięcie lub inne kostne przyczyny bólu.

Jak przebiega leczenie zerwanego bicepsa?

Leczenie zerwania dalszego ścięgna bicepsa dobiera się indywidualnie, uwzględniając stopień uszkodzenia, czas od urazu, wiek pacjenta, jego aktywność sportową i zawodową oraz choroby współistniejące. Inne postępowanie stosuje się w przypadku niewielkiego zerwania częściowego, a inne przy całkowitym oderwaniu ścięgna od guzowatości kości promieniowej.

Leczenie zachowawcze

Leczenie bez operacji jest rozważane przede wszystkim przy częściowym uszkodzeniu ścięgna oraz u pacjentów o mniejszych wymaganiach funkcjonalnych. Jest również wybrane w przypadku przeciwwskazań do zabiegu lub akceptacji trwałego osłabienia kończyny. Postępowanie obejmuje:

• czasowe ograniczenie podnoszenia ciężarów i czynności nasilających ból;
• krótkotrwałe zabezpieczenie kończyny, jeżeli jest potrzebne;
• leczenie przeciwbólowe i przeciwzapalne zalecone przez lekarza;
• stopniowo prowadzoną fizjoterapię, której celem jest odzyskanie zakresu ruchu, zmniejszenie
• bólu oraz wzmocnienie mięśni ramienia i przedramienia;
• stopniowy powrót do aktywności po ustąpieniu dolegliwości.

Leczenie zachowawcze zapewnia zadowalającą sprawność w codziennym funkcjonowaniu, jednak przy całkowitym zerwaniu ścięgno nie przyrasta samoistnie do kości. Bez operacji pozostanie wyraźne osłabienie siły, szczególnie podczas supinacji, czyli obracania przedramienia dłonią ku górze. American Academy of Orthopaedic Surgeons wskazuje, że deficyt siły nieleczonej operacyjnie kończyny wynosi około 30–40%, przede wszystkim w ruchach obrotowych przedramienia.

Leczenie operacyjne

Operacyjne ponowne przymocowanie ścięgna do kości jest zalecane aktywnym pacjentom z całkowitym zerwaniem dalszego przyczepu bicepsa, szczególnie gdy uraz dotyczy kończyny dominującej lub pacjent wykonuje pracę fizyczną albo uprawia sport.

Zabieg najlepiej przeprowadzić możliwie wcześnie — często w ciągu pierwszych 2–3 tygodni od urazu — zanim ścięgno ulegnie znacznemu skróceniu, cofnięciu i zbliznowaceniu. Operacja wykonana później nadal jest możliwa, jednak bywa bardziej skomplikowana, a przy przewlekłych urazach konieczne staje się zastosowanie przeszczepu ścięgna.

Podczas operacji chirurg odtwarza anatomiczny przyczep bicepsa do guzowatości kości promieniowej. Ścięgno zostaje przymocowane za pomocą specjalnych kotwic lub innych systemów mocujących. Zabieg wykonuje się z jednego albo dwóch dostępów operacyjnych — wybór techniki zależy od charakteru urazu i doświadczenia operatora.

Rehabilitacja po operacji

Po zabiegu łokieć jest początkowo chroniony w ortezie lub szynie. Następnie pod nadzorem lekarza i fizjoterapeuty stopniowo wprowadza się ruchy łokcia i przedramienia, dbając jednocześnie o ochronę naprawionego ścięgna. Kolejne etapy obejmują odzyskanie pełnego zakresu ruchu, ćwiczenia izometryczne, stopniowe wzmacnianie bicepsa oraz przygotowanie kończyny do pracy i sportu.
Pełne biologiczne gojenie ścięgna trwa kilka miesięcy, dlatego zbyt wczesne podnoszenie ciężarów doprowadzi do uszkodzenia naprawy. Tempo rehabilitacji ustala się indywidualnie, a powrót do sportu zależy nie tylko od czasu od operacji, lecz także od odzyskania ruchomości, siły i kontroli kończyny. W przeglądzie systematycznym z 2025 roku około 91,5% pacjentów wróciło do sportu, a średni czas powrotu wyniósł około 6,3 miesiąca.

Dane statystyczne

Zerwanie bliższego ścięgna bicepsa w okolicy barku, dotyczące najczęściej ścięgna głowy długiej mięśnia dwugłowego ramienia, występuje zdecydowanie częściej niż zerwanie jego przyczepu przy stawie łokciowym. Współczesne opracowania wskazują, że uszkodzenia dalszego ścięgna bicepsa stanowią jedynie około 3–10% wszystkich zerwań ścięgien tego mięśnia, co oznacza, że około 90–97% przypadków dotyczy okolicy bliższej, przede wszystkim głowy długiej bicepsa.

Pamiętaj, iż materiał ten ma charakter informacyjno-edukacyjny i nie stanowi porady medycznej ani podstawy do samodzielnej diagnozy lub leczenia. W przypadku dolegliwości lub wątpliwości skonsultuj się z lekarzem (np. ortopedą) lub fizjoterapeutą.

Powiązane artykuły:

Poznaj inne możliwe urazy i kontuzje łokcia.

Bibliografia:

• Tzeuton i wsp., 2023 – Outcomes and Patient Satisfaction of Delayed Distal Biceps Repairs without Graft Augmentation: A Systematic Review — przegląd systematyczny podający, że zerwania dystalne stanowią 3–10% wszystkich zerwań bicepsa.
• Tagliero i wsp., 2024 – Long-term Outcomes of Complete Tears of the Distal Biceps Tendon — opracowanie wskazujące częstość urazu dystalnego na około 2,6–3 przypadki na 100 000 osobolat.
• Almigdad i wsp., 2024 – Distal Biceps Brachii Rupture — przegląd opisujący zerwania dystalne jako około 3% uszkodzeń bicepsa.
• Jaschke i wsp., 2023 – Distal Biceps Tendon Rupture: A Comprehensive Overview — aktualny przegląd kliniczny potwierdzający, że zerwanie dalszego ścięgna bicepsa jest urazem relatywnie rzadkim.