Zespół cieśni nadgarstka - objawy, leczenie i rehabilitacja

Zespół cieśni nadgarstka (ZCN) to stan chorobowy powstały w wyniku długotrwałego ucisku nerwu pośrodkowego, który biegnie w kanale nadgarstka. Dolegliwości dotyczą na ogół ręki dominującej, która jest regularnie przeciążana wykonywaniem powtarzających się czynności.

Choroba ta może wystąpić u osób w każdym wieku, choć najczęściej pojawia się po pięćdziesiątym roku życia. Dotyka kilku procent społeczeństwa, przy czym kobiety chorują na ZCN trzy razy częściej niż mężczyźni. Przy odpowiednim leczeniu pacjenci mogą powrócić do pełni zdrowia.

Przyczyny zespołu cieśni nadgarstka

Nadgarstek tworzy wiele stawów, dzięki którym mamy możliwość wykonywania różnych ruchów. Anatomicznie kanał, cieśń nadgarstka przypomina tunel z trzech stron ograniczony przez kości i przez więzadło poprzeczne nadgarstka, w którego wnętrzu przebiega nerw pośrodkowy i ścięgna mięśni zginaczy palców. Są one dość ciasno ułożone, więc w skutek zmian zapalnych, obrzęku, pogrubienia i przerostu więzadła poprzecznego dochodzi do niedokrwienia i ucisku nerwu pośrodkowego w kanale nadgarstka. Przyczyną zespołu cieśni nadgarstka może być reumatoidalne zapalenie stawów, albo może mieć charakter choroby zawodowej np. praca na budowie lub przy taśmie w fabryce, a także u sekretarek dużo piszących na klawiaturze. Zespół cieśni nadgarstka występuje także przy częstej i długotrwałej pracy z myszką komputerową, ale także przy forsownej jeździe na rowerze czy grze na instrumencie muzycznym. Czasem ucisk nerwu spowodowany jest urazem jak na przykład złamanie nadgarstka lub obrzękiem struktur przebiegających w kanale nadgarstka występujących w okresie ciąży.

Objawy zespołu cieśni nadgarstka

Objawy zespołu cieśni nadgarstka możemy podzielić na trzy stadia, a każde z nich wiąże się z drętwieniem i bólem palców, które często się ignoruje, tłumacząc przyjęciem nieprawidłowej pozycji podczas snu. Pacjenci miewają problemy z wykonywaniem precyzyjnych ruchów chorą ręką. Niekiedy, objawy zespołu cieśni nadgarstka chorzy opisują jako niemożność zaciśnięcia dłoni w pięść, czują, że jest osłabiona. Pierwsze podejrzenia co do pojawienia się objawów zespołu cieśni nadgarstka możemy mieć, jeśli ból i drętwienie palców, np. palca wskazującego wybudzają ze snu. Zespół ciesni nadgarstka ta nie obejmuje palca małego. Początkowo może się to zdarzać rzadko, jednak z czasem dolegliwości pojawiają się wielokrotnie w ciągu nocy, a ból promieniuje nawet do przedramienia i barku.

Zespół cieśni nadgarstka objawy:

  • mrowienie w okolicy kciuka i palców: wskazującego, środkowego oraz połowy palca serdecznego,
  • zanik mięśni kłębu kciuka,
  • osłabienie chwytu,
  • brak precyzji i ograniczenia ruchów,
  • utrudnione zaciśnięcie ręki w pięść,
  • wypadanie z dłoni trzymanych przedmiotów.

W drugim stadium ból i drętwienie palców pojawiają się coraz częściej, a objawy zaczynają występować także w dzień. Może to być również związane ze zwiększonym wysiłkiem, jak kierowanie samochodem lub jazdy na rowerze. Czasem towarzyszy temu pogorszenie się sprawności manualnej przy wykonywaniu różnych czynnościach życiowych wymagających precyzji w ruchu typu chwyt szczypcowy lub zapinanie guzików. W trzecim stadium wymienione wcześniej objawy się nasilają, a do tego mogą pojawić się zaniki mięśniowe w obrębie kłębu kciuka. Dochodzi też do pogłębiania się zmian degeneracyjnych nerwu pośrodkowego. W zaburzeniach długotrwających i nieleczonych może dojść do nieodwracalnego uszkodzenia nerwu.

Podczas rozpoznania zespołu cieśni nadgarstka warto również zwrócić uwagę na czynności, które mogły wywołać to schorzenie. Pozwoli to nam wyciągnąć wnioski na przyszłość i wdrożyć pewne zmiany w codziennym funkcjonowaniu. Dla przykładu, jeśli schorzenie było związane z pracą przy komputerze, to warto w takim wypadku zaopatrzyć się w specjalne podkładki ergonomiczne pod nadgarstek podczas pracy z myszką.

Zespół Cieśni Nadgarstka

Diagnostyka zespołu cieśni nadgarstka

Podstawą rozpoznania, mówi dr Krzysztof Drozd z Rehasport, jest wywiad zebrany od pacjenta. W opisie tym charakterystyczne objawy to: drętwienia i parestezje, czyli mrowienia palców z zakresu unerwienia nerwu pośrodkowego, które nasilają się w nocy. Pacjenty często budzi się rano odczuwając zdrętwiałą rękę. Kolejnym badaniem jest badanie kliniczne. Charakterystyczne tutaj są zaburzenia czucia z zakresu nerwu pośrodkowego obejmujące: kciuk, palec wskazujący, palec środkowy i połowę – promieniową stronę palca serdecznego. W kolejnej fazie występują zaniki mięśni kłębu kciuka, powodując wyszczuplenie kłębu kciuka, czasami też bóle promieniujące aż do barku. Wykorzystuje się również wykonywane są specjalistyczne testy: Tinela i Phalena. Natomiast w badaniach dodatkowych, które potwierdzają ten zespół chorobowy, stosuje się badanie przewodnictwa nerwowego i badanie USG. Żadne inne badanie nie jest potrzebne.

Czasami może dochodzić do tzw. zespołu Double Crush Syndrome, czyli uszkodzenia nerwu na dwóch poziomach. W przypadku nerwu pośrodkowego jest to poziom nadgarstka i wyżej kręgosłupa szyjnego. Wówczas diagnostykę należy rozszerzyć o kręgosłup szyjny, czyli o badanie RTG i MRI.

Leczenie zespołu cieśni nadgarstka

Przy wczesnych i mało nasilonych zmianach, leczenie może polegać na zastosowaniu szyny na nadgarstek i podaniu do kanału nadgarstka środka sterydowego o działaniu miejscowym, przeciwzapalnym.W procesie leczenia, dodaje dr Krzysztof Drozd, można skorzystać z całego zakresu fizjoterapii i fizykoterapii, która również przynosi poprawę, ale niestety często tylko okresowo. W większości przypadków, jedyną skuteczną formą leczenia jest leczenie operacyjne. Najczęściej zabieg operacyjny robi się w sposób klasyczny, czyli przecina się skórę, tkankę podskórną, rozcięgno dłoniowe i dociera się do troczka zginaczy, który się przecina. , Zwiększenie objętości kanału nadgarstka jest istotą leczenia zespołu. Zabieg odbarczenia nerwu pośrodkowego jest najczęściej wykonany w trybie chirurgii jednego dnia i jest zabiegiem bardzo skutecznym i bezpiecznym. Jest on wykonywany w znieczuleniu miejscowym lub regionalnym i nie wymaga od pacjenta specjalnego przygotowania.

Są jednak dwa wyjątki, w których nie wykonuje się zabiegu operacyjnego. Po pierwsze, gdy zespół kanału nadgarstka występuje w okresie ciąży – czeka się do rozwiązania, wówczas te objawy najczęściej ustępują samoistnie. Kolejnym wyjątkiem jest sytuacja gdy zespół cieśni nadgarstka występuje w przebiegu niedoczynności tarczycy. Wprowadzenie prawidłowego leczenia tarczycy wiąże się z ustąpieniem objawów.

Powrót do sprawności po operacji zespołu cieśni nadgarstka

W początkowym okresie (6-8 tygodni) po zabiegu rękę należy oszczędzać. Chodzi głównie o to, aby jej nadmiernie nie obciążać, nie nosić nią ciężkich przedmiotów. Skóra goi się dwa tygodnie. Następnie przechodzi się rehabilitację – ćwiczenia ruchowe nadgarstka i neuromobilizację.

Co robić po operacji cieśni nadgarstka?

Przydatność fizjoterapii w zespole cieśni nadgarstka, mówi Kacper Abramowski – rehabilitant w Rehasport, jest niekwestionowana, zarówno w postępowaniu zachowawczym, jak i pooperacyjnym. Po zabiegu na zespół cieśni nadgarstka należy jak najszybciej rozpocząć rehabilitację. Jej główne zadania to zmniejszenie dolegliwości bólowych i poprawa funkcji ręki, gdyż te elementy wpływają znacząco na jakość życia pacjentów. Wprawny fizjoterapeuta zbada zakresy ruchomości, siłę mięśniową, rozluźni blizny pooperacyjne, a także spojrzy globalnie na całą kończynę górną oraz prawidłową postawę ciała.

Przykładowe ćwiczenia na zespół cieśni nadgarstka do wykonania w domu:

„Ruchy mima” – naprzemienne uginanie i prostowanie ramion z grzbietowym zgięciem nadgarstów (palce dłoni zadarte do góry).

„Modlitwa” – pozycja jak do modlitwy, łokcie na wysokości barków, głowa nieruchomo, ruch w stawach barkowych przesuwając dłonie w lewo i prawo.

„Rzut piłeczką” – imitacja rzutu piłeczką tenisową sposobem dolnym.

„Test Falena” – dłonie złączone grzbietowo z palcami do dołu, łokcie na wysokości barków, utrzymujemy pozycję od 30 do 60 sekund.

„Wyrzucanie jojo” – wyprost w stawie łokciowym imitujący puszczanie jojo.

„Kelner” – ręka odwiedziona w stawie barkowym i zgięta w stawie łokciowym oraz nadgarstku, wykonujemy wyprost w stawie łokciowym.

Autorzy:

Data dodania 29.03.2020
Data ostatniej aktualizacji 15.07.2020