616281181
Najważniejsze informacje
- Upadek na wyprostowaną rękę jest główną przyczyną złamania dalszego końca kości promieniowej.
- Ból, obrzęk i ograniczenie ruchu nadgarstka to typowe objawy złamania kości promieniowej.
- RTG jest podstawowym badaniem obrazowym w diagnostyce złamania kości promieniowej.
- Leczenie operacyjne stosuje się przy złamaniach niestabilnych, wieloodłamowych, śródstawowych lub otwartych.
Jakie są objawy złamania kości promieniowej?
- nagły, silny ból w okolicy nadgarstka lub przedramienia,
- nasilenie bólu podczas poruszania ręką, chwytania przedmiotów lub próby podparcia się,
- obrzęk i tkliwość w miejscu urazu,
- zasinienie skóry,
- ograniczenie ruchomości nadgarstka, przedramienia lub palców,
- trudności w obracaniu przedramienia,
- widoczne zniekształcenie lub nieprawidłowe ustawienie kończyny,
- osłabienie siły chwytu,
- bladość, ochłodzenie dłoni albo osłabienie tętna w przypadku uszkodzenia naczyń krwionośnych.
Jakie są przyczyny złamania kości promieniowej?
- Upadek na wyprostowaną rękę – jest najczęstszą przyczyną złamania dalszego końca kości promieniowej. Podczas próby zamortyzowania upadku energia urazu przenosi się przez dłoń i nadgarstek na kość promieniową.
- Urazy sportowe – do złamania dochodzi podczas jazdy na rowerze, jazdy na nartach, snowboardzie, rolkach lub uprawiania sportów kontaktowych. Szczególne ryzyko wiąże się z dyscyplinami, w których występują upadki albo bezpośrednie zderzenia z innym zawodnikiem.
- Upadek z wysokości – upadek z drabiny, schodów lub podwyższenia powoduje działanie znacznej siły na przedramię. Taki mechanizm prowadzi do złamań przemieszczonych, wieloodłamowych oraz urazów obejmujących jednocześnie kość promieniową i łokciową.
- Wypadki komunikacyjne – zderzenia samochodowe, motocyklowe i rowerowe należą do urazów wysokoenergetycznych. Powodują rozległe złamania kości promieniowej, często połączone z uszkodzeniem stawów, więzadeł oraz tkanek miękkich.
- Bezpośrednie uderzenie w nadgarstek lub przedramię – silne uderzenie, przygniecenie albo kontakt z twardym przedmiotem prowadzi do przerwania ciągłości kości w miejscu działania siły.
Jakie są czynniki zwiększające ryzyko złamania kości promieniowej?
- Osteoporoza i osteopenia – zmniejszenie gęstości oraz wytrzymałości kości sprawia, że do złamania dochodzi nawet podczas niegroźnego upadku z wysokości własnego ciała. Złamanie w okolicy nadgarstka jest jednym z pierwszych objawów obniżenia gęstości kości.
- Starszy wiek – wraz z wiekiem kości stopniowo tracą masę i stają się bardziej podatne na uszkodzenia. Dodatkowo pogorszenie równowagi, wzroku, siły mięśniowej i szybkości reakcji zwiększa prawdopodobieństwo upadku.
- Płeć żeńska i okres po menopauzie – gwałtowny spadek poziomu estrogenów po menopauzie przyspiesza utratę masy kostnej. Z tego powodu złamania dalszego końca kości promieniowej częściej występują u kobiet powyżej 50 roku życia.
- Uprawianie sportów obarczonych ryzykiem upadku – jazda na nartach, snowboardzie, rowerze, rolkach, deskorolce, sporty walki i gry kontaktowe zwiększają ekspozycję na urazy nadgarstka oraz przedramienia. Szczególnie niebezpieczny jest upadek z podparciem na wyprostowanej dłoni.
- Niedobór wapnia, witaminy D i białka – długotrwałe niedobory żywieniowe mogą osłabiać strukturę kości i zwiększać podatność na złamania. Ryzyko jest wyższe również u osób z bardzo niską masą ciała, zaburzeniami odżywiania lub znaczną utratą masy ciała.
- Brak regularnej aktywności fizycznej – długotrwała bezczynność przyczynia się do osłabienia kości i mięśni, a także pogorszenia koordynacji oraz równowagi. W efekcie zwiększa się zarówno ryzyko upadku, jak i złamania.
- Palenie tytoniu i nadmierne spożywanie alkoholu – czynniki te zaburzają procesy odbudowy tkanki kostnej. Alkohol dodatkowo pogarsza równowagę i czas reakcji, zwiększając prawdopodobieństwo urazu.
- Długotrwałe przyjmowanie niektórych leków – ryzyko osłabienia kości wzrasta między innymi podczas przewlekłego stosowania glikokortykosteroidów, niektórych leków przeciwpadaczkowych oraz preparatów wykorzystywanych w leczeniu nowotworów hormonozależnych.
- Choroby przewlekłe – zaburzenia hormonalne, reumatoidalne zapalenie stawów, choroby nerek, wątroby i przewodu pokarmowego oraz niektóre choroby neurologiczne obniżają wytrzymałość kości
- Przebyte wcześniej złamania i obciążenie rodzinne – złamanie powstałe po niewielkim urazie wskazuje na obniżoną jakość kości. Ryzyko jest większe także u osób, u których w rodzinie występowała osteoporoza lub złamania osteoporotyczne.
- Niebezpieczne warunki otoczenia – śliskie podłoże, słabe oświetlenie, brak poręczy, nieodpowiednie obuwie i przedmioty pozostawione na ciągach komunikacyjnych zwiększają ryzyko potknięcia oraz upadku.
Jakie są rodzaje złamań kości promieniowej?
Złamania kości promieniowej klasyfikuje się między innymi na podstawie ich lokalizacji, przebiegu szczeliny złamania oraz kierunku przemieszczenia odłamów. Stosuje się klasyfikacje (np. AO), żeby dopasować optymalny sposób leczenia. Dodatkowo wyróżnia się kilka charakterystycznych typów złamania:
- Złamanie Collesa dotyczy dalszego końca kości promieniowej i charakteryzuje się przemieszczeniem lub nachyleniem odłamu w kierunku grzbietowym, po upadku na wyprostowaną rękę.
- Złamanie Smitha jest urazem odwrotnym – odłam przemieszcza się w stronę dłoniową, wskutek upadku na zgięty nadgarstek.
- Złamanie Bartona obejmuje powierzchnię stawową dalszej części kości promieniowej i współistnieje z podwichnięciem lub zwichnięciem stawu promieniowo-nadgarstkowego, dlatego jest urazem niestabilnym.
Jak diagnozuje się złamanie kości promieniowej?
Diagnostyka złamania kości promieniowej rozpoczyna się od wywiadu dotyczącego mechanizmu urazu oraz badania ortopedycznego. Lekarz ocenia miejsce bólu i deformację kończyny, sprawdza stan skóry, zakres ruchu, ukrwienie dłoni, czucie oraz funkcję nerwów. Badanie obejmuje również nadgarstek, łokieć i pozostałe części kończyny, ponieważ złamaniu towarzyszą uszkodzenia stawów, więzadeł, nerwów lub naczyń krwionośnych.
Podstawowym badaniem obrazowym jest RTG, które pozwala określić lokalizację złamania, liczbę odłamów, stopień ich przemieszczenia oraz ułożenie powierzchni stawowej. W przypadku złamań wieloodłamowych, śródstawowych lub wymagających dokładnego zaplanowania operacji lekarz zleca tomografię komputerową. Jeżeli wynik pierwszego RTG jest niejednoznaczny, a objawy nadal wskazują na złamanie, rozważa się kontrolne zdjęcie po 7 dniach, tomografię komputerową lub w niektórych przypadkach rezonans magnetyczny.
Jak leczy się złamanie kości promieniowej?
Sposób leczenia zależy od lokalizacji urazu, stopnia przemieszczenia i stabilności odłamów, zajęcia powierzchni stawowej, stanu tkanek miękkich, wieku pacjenta oraz jego poziomu aktywności - wyjaśnia ortopeda Rehasport Jan Niziński. Bezpośrednio po urazie kończynę zwykle unieruchamia się w ortezie lub gipsie, ogranicza obrzęk poprzez jej uniesienie i stosuje odpowiednio dobrane leczenie przeciwbólowe. W przypadku znacznego przemieszczenia konieczne jest nastawienie odłamów, czyli przywrócenie im prawidłowego ustawienia.
Leczenie zachowawcze
Leczenie zachowawcze – stosuje się przede wszystkim w złamaniach stabilnych, bez istotnego przemieszczenia lub takich, które udało się prawidłowo nastawić. Kończynę unieruchamia się w ortezie, lub opatrunku gipsowym, a ustawienie odłamów i proces gojenia kontroluje się za pomocą kolejnych zdjęć RTG. Powtarzanie zdjęć RTG i kontrola u lekarza ortopedy są konieczne ze względu na ryzyko wtórnego przemieszczenia się odłamów, które najczęściej występuje w przeciągu pierwszych dwóch tygodni od urazu. Zdarza się, że złamanie, które pierwotnie planowano leczyć zachowawczo, ostatecznie musi zostać zoperowane ze względu na przemieszczenie w kolejnych kontrolach.
Leczenie operacyjne
Leczenie operacyjne – jest konieczne, gdy odłamów nie daje się prawidłowo nastawić albo utrzymać w odpowiedniej pozycji, złamanie jest niestabilne, wieloodłamowe, śródstawowe lub otwarte. Operacja polega na odtworzeniu anatomii kości i ustabilizowaniu jej za pomocą płytki oraz śrub; W niektórych przypadkach możliwa jest stabilizacja złamania przezskórnie, z minimalnych dostępów operacyjnych, za pomocą drutów. Ostateczna metoda leczenia dopasowana jest do rodzaju złamania, oczekiwań pacjenta oraz preferencji lekarza operującego.
Rehabilitacja
Rehabilitacja – szybkość jej rozpoczęcie zależy w dużej mierze od zastosowanego leczenia. W przypadku leczenia zachowawczego w gipsie/ortezie nadgarstek unieruchomiony jest przez 4 tygodnie, przez ten czas możliwe jest wykonywanie ćwiczeń palców oraz łokcia, żeby uniknąć ograniczenia zakresu ruchu w stawach nieobjętych złamaniem. Rozpoczęcie pełnej rehabilitacji nadgarstka z reguły możliwe jest po 4 tygodniach od urazu. W przypadku leczenia operacyjnego i stabilizacji płytą możliwe jest szybsze rozpoczęcie ćwiczeń nadgarstka i krótsze unieruchomienie. Ostateczna decyzja zależy od lekarza operatora, ale często ćwiczenia nadgarstka można rozpocząć już kilka dni po leczeniu operacyjnym. Wczesne poruszanie nieunieruchomionymi stawami, a następnie nadgarstkiem, przedramieniem lub łokciem zgodnie z zaleceniami lekarza pomaga ograniczyć sztywność i umożliwia bezpieczny powrót do codziennych aktywności oraz sportu.
Jakie są rokowania po złamaniu kości promieniowej?
Większość złamań dalszego końca kości promieniowej, leczonych prawidłowo, nie powoduje ograniczeń funkcji a pacjenci wracają do pełnej sprawności. Warunkiem jest prawidłowa rehabilitacja oraz stosowanie się do zaleceń lekarza ortopedy. Niemniej jednak u niektórych pacjentów mogą wystąpić problemy takie jak ograniczenie zakresu ruchu, sztywność nadgarstka, zespoły bólowe (np. Zespół Sudecka) a czasami poważne powikłania takie jak brak zrostu kostnego. W przypadku ich wystąpienia konieczna jest konsultacja ortopedyczna w celu podjęcia właściwych działań.
Pamiętaj, iż materiał ten ma charakter informacyjno-edukacyjny i nie stanowi porady medycznej ani podstawy do samodzielnej diagnozy lub leczenia. W przypadku dolegliwości lub wątpliwości skonsultuj się z lekarzem (np. ortopedą) lub fizjoterapeutą.
Powiązane artykuły:
Poznaj inne możliwe przyczyny powodujące ból nadgarstka.
Bibliografia:
- Dankelman L.H.M., Barvelink B., Verhofstad M.H.J., Wijffels M.M.E., Colaris J.W. Traditional radiography versus computed tomography to assess reduced distal radius fractures. European Journal of Trauma and Emergency Surgery. 2024;50(5):2313–2321. doi: 10.1007/s00068-024-02598-5.
- Palola V., Liukkonen R., Vaajala M., Kuitunen I., Launonen A.P., Mattila V.M. Non-Surgically Treated Distal Radius Fractures in the Adult Population: A Systematic Review and Meta-analysis. HAND. 2026; publikacja internetowa przed drukiem. doi: 10.1177/15589447251415388.
- Daher M., Casey J.C., Helou P., Daniels A.H., Gil J.A. Is Immobilization Necessary After Open Reduction and Internal Fixation of Distal Radius Fractures? A Meta-Analysis of Randomized Controlled Trials. HAND. 2026;21(3):339–347. doi: 10.1177/15589447251325825.
- Mehta S.P., Karagiannopoulos C., Pepin M.E., Ballantyne B.T., Michlovitz S., MacDermid J.C., Grewal R., Martin R.L. Distal Radius Fracture Rehabilitation: Clinical Practice Guidelines Linked to the International Classification of Functioning, Disability, and Health. Journal of Orthopaedic & Sports Physical Therapy. 2024;54(9)–CPG78. doi: 10.2519/jospt.2024.0301.
