Kręgosłup i ortopedia dziecięca

Ból kręgosłupa | diagnoza, leczenie

Ból kręgosłupaBól kręgosłupa

Kręgosłup w liczbach

  • 50-80% dorosłej populacji w pewnej chwili doświadczy bólu krzyża
  • 40% ludzi doświadcza bólu krzyża każdego roku
  • Ból krzyża jest jedną z najczęstszych przyczyn niesprawności w populacji czynnej zawodowo!

 

 

Wyróżniamy dwie przyczyny bólu kręgosłupa: mechaniczną i chemiczną.
Ból kręgosłupa o podłożu mechanicznym jest główną przyczyną problemów z kręgosłupem. Aktualne badania naukowe donoszą że 97-98% bólów kręgosłupa spowodowana jest czynnikiem mechanicznym;

  • Znaczna część tych dolegliwości (nawet do 90%) spowodowana jest uszkodzeniem krążka międzykręgowego. Powodem takiego bólu może być wykonanie nagłego ruchu bądź dźwignięcie ciężkiego przedmiotu. W takim przypadku Pacjent może odczuwać ból przy kręgosłupie nawet z możliwością promieniowania np. do kończyny.
  • Występuje również zespół dolegliwości który spowodowany jest przeciążeniem, a co za tym idzie utratą elastyczności oraz prawidłowej ruchomości tkanek przykręgosłupowych. Przyczyną takiego bólu może być wcześniejszy uraz, zabieg operacyjny, bądź przebyty epizod uszkodzenia krążka międzykręgowego, jak również siedzący tryb życia oraz jednostajna pozycja w ciągu dnia.
  • Ostatnim zespołem bólowym kręgosłupa jest zespół posturalny, który dotyczy głównie ludzi młodych; spowodowany błędnym nawykiem postawy.

Ból kręgosłupa o podłożu chemicznym charakteryzuje się stałością objawów. Pacjent z takim bólem ma problem ze znalezieniem pozycji, w której odczuwa ulgę, a każdy ruch nasila dolegliwości. Dodatkowo mogą wystąpić objawy takie jak: obrzęk, zaczerwienienie oraz podwyższona temperatura bolesnej okolicy kręgosłupa.

Zespół bólowy kręgosłupa – podział

Zespoły bólowe kręgosłupa dzieli się na ostre lub przewlekłe. Podział ten związany jest ze sposobem, w jaki pojawiły się objawy.

  • Jeśli ból kręgosłupa pojawił się nagle lub od pierwszych symptomów do rozwinięcia się dużego bólu minęło niewiele czasu to mamy do czynienia z bólem ostrym.
  • Jeśli dolegliwości rozwijały się w czasie, początkowo występowały co jakiś czas, następnie z rosnącym nasileniem zaczęły występować codziennie to mamy do czynienia z bólem przewlekłym.

W przypadku dolegliwości o charakterze ostrym przyczynami są najczęściej: różnego stopnia uszkodzenie tkanek miękkich okołokręgowych (mięśnie, więzadła), uszkodzenie krążka międzykręgowego (tzw. dysku). Zdecydowanie rzadziej źródłem bólu jest uszkodzenie samej tkanki kostnej budującej kręgi.

Jakich pytań mogę spodziewać się ze strony lekarza?

Podczas wizyty lekarz zada pytania, które w zestawieniu z badaniem umożliwią postawienie właściwego rozpoznania. Właśnie dlatego ważne jest , żeby jak najlepiej obserwować siebie. Szczególnie interesujące są:

  • sytuacja w której pojawił się ból,
  • czy od początku ból ma takie samo nasilenie,
  • w którym miejscu się lokalizuje,
  • czy lokalizacja bólu zmieniała się w czasie,
  • czy ból jest miejscowy czy promieniuje do kończyn górnych lub dolnych,
  • jak rozkłada się promieniowanie bólu,
  • w jakich sytuacjach ból ulega osłabieniu lub nasileniu, czy lepiej jest w ruchu czy podczas odpoczynku,
  • czy ból jest zależny od pory dnia , czy występuje w nocy,
  • czy jego nasilenie jest tak duże , że trzeba było wziąć jakiś lek przeciwbólowe , jeśli tak to jaki, i jaka była poprawa,
  • czy jest to pierwszy lub kolejny epizod, jak wyglądały poprzednie,
  • czy bólowi towarzyszą zaburzenia czucia lub siły mięśniowej,
  • czy pojawienie się bólu poprzedzone było jakimś urazem , nagłym przeciążeniem.

W trakcie wizyty mogą zostać zlecone dodatkowe badania , szczególnie obrazowe, które pozwolą uszczegółowić rozpoznanie.

Leczenie bólów kręgosłupa

Leczenie bólu kręgosłupa polega głównie na zwalczeniu przyczyny, a nie tylko objawów.
U Pacjenta z dolegliwościami bólowymi stosuje się ruch działający leczniczo, który dobierany jest na podstawie wyników badania czynnościowego kręgosłupa.

Według statystyk; dziewięciu na dziesięciu Pacjentów, którzy przebyli epizod bólu krzyża dozna następnego w przeciągu najbliższego roku, a u jednej trzeciej objawy będą bardziej nasilone. Z uwagi na tak pesymistyczne statystyki najważniejszym elementem leczenia jest zapobieganie nawrotom.

Głównym narzędziem w leczeniu jest edukacja Pacjenta, który musi nauczyć się innego niż dotąd wykonywania codziennych czynności np. siedzenia, zakładania butów, wstawania z łóżka czy podnoszenia przedmiotów z podłogi.

Takie postępowanie lecznicze sprawia, że Pacjent jest niezależny w procesie leczenia, zna procedury ratunkowe jak również profilaktyczne, które pomagają zapobiegać występowaniu nawrotów.

Ból kręgosłupa – rehabilitacja

W zdecydowanej większości przypadków leczenie ma charakter rehabilitacyjny.
Dla każdego pacjenta dobierany jest odpowiedni protokół rehabilitacyjny. Zakłada on jak najszybsze zmniejszenie odczuwanych dolegliwości bólowych, aby możliwe było wykonywanie czynności dnia codziennego. W kolejnym etapie skupiamy się na ugruntowaniu osiągniętych efektów oraz zapobieganiu nawrotom.
W szczególnych przypadkach, kiedy postępy rehabilitacji są, według lekarzy, niesatysfakcjonujące, możliwe jest przeprowadzenie zabiegu terapeutycznego ostrzyknięcia. Po zabiegu pacjent powinien powrócić do rehabilitacji.

Ból kręgosłupa – odbarczenie struktur nerwowych.

W przypadku znacznych objawów neurologicznych (znaczny ból w obrębie kończyny, zaburzenia czucia i siły mięśniowej w obrębie kończyny), które nie ustępują lub wręcz mają tendencję do nasilania się proponujemy pacjentowi pilne odbarczenie struktur nerwowych. Można to uzyskać poprzez wykonanie operacji dyscektomii. Po operacji konieczna jest rehabilitacją, której zadaniem jest zapobieganie podobnym zdarzeniom w przyszłości.

Złamanie kompresyjne w obrębie kręgu.

W wyjątkowych sytuacjach, szczególnie u ludzi starszych, po niewielkich urazach lub nagłych przeciążeniach może dojść do powstania złamania kompresyjnego w obrębie kręgu. Chory skarży się na silny ból nasilający się w ruchu lub podczas zmian pozycji. Samo złamanie wygląda przypomina zgniatanie pudełka. Konieczne jest wykonanie badań obrazowych, które pozwalają stwierdzić, który z kręgów uległ złamaniu i jak duże jest zniekształcenie. W leczeniu tego typu złamań wykorzystujemy technikę wertebroplastyki.

Przewlekłe zespoły bólowe kręgosłupa.

Mogą mieć różne przyczyny. Najczęściej patologia rozpoczyna się od uszkodzenia krążka międzykręgowego. Ponieważ odpowiada on w dużej mierze za prawidłowe połączenie i ruchomość pomiędzy sąsiednimi kręgami, po jego uszkodzeniu dochodzi do powolnego przeciążania i degeneracji stawów międzykręgowych oraz więzadeł łączących kręgi. Postępujące zmiany zwyrodnieniowe mogą spowodowują wytwarzanie wyrośli kostnych, pogrubienie więzadeł, zmniejszeni przestrzeni dla struktur nerwowych oraz niestabilność kręgosłupa (zbyt dużą ruchomość w porównaniu z normalnymi kręgami). Kombinacja zmian prowadzi do objawów, które mogą być miejscowe (zlokalizowane głównie w danej okolicy kręgosłupa) lub promieniujące do kończyn. Szczególną odmianą objawów, które mogą wystąpić w przebiegu choroby zwyrodnieniowej są objawy stenozy (ciasnoty) kanału kręgowego, spośród których najbardziej znamiennym jest chromanie neurogenne. Jest to sytuacja w której chory podczas marszu odczuwa narastające osłabienie kończyn dolnych, które w pewnym momencie zmusza do zatrzymania i zmiany pozycji. Sytuacja powtarza się podczas każdego marszy po mniej więcej takim samy dystansie.

Jeśli zmiany zwyrodnieniowe nie są znacznie nasilone możliwe jest ich leczenie w sposób zachowawczy. Opiera się głównie na rehabilitacji ruchowej oraz edukacji odnośnie koniecznych zmian w codziennym funkcjonowaniu. Również tutaj możliwe jest wspomaganie procesu rehabilitacji przez wykonanie terapeutycznego ostrzyknięcia.

W przypadkach zmian bardzo zaawansowanych, kiedy degeneracja kręgosłupa jest znaczna lub nasilenie objawów neurologicznych jest duże, może się okazać, że konieczna jest operacja. Jej zakres i dokładna technika jest ustalana dla każdego pacjenta oddzielnie. Wszystkie operacje polegają na stabilizacji kręgosłupa z różnego rozmiaru odbarczeniem struktur nerwowych. Po leczeniu operacyjnym konieczna jest rehabilitacja, która pozwoli na powrót do normalnego funkcjonowania oraz wyuczenia odpowiednich zachowań.

Szczególnym typem schorzenia kręgosłupa są kręgoszczelina i kręgozmyk.

Kręgoszczelina to przerwanie ciągłości kręgu. Występuje najczęściej u osób młodych, aktywnych sportowo. Dolegliwości bólowe są miejscowe, z reguły nasilone bardziej po jednej stronie. W przypadku kiedy dojdzie do przesunięcia kręgu leżącego powyżej do przodu w stosunku do kręgu lężącego poniżej mamy do czynienia z kręgozmykiem. Jego powstanie może mieć miejsce na podstawie wcześniejszej kręgoszczeliny lub ze względu na znaczną niestabilność w przebiegu zmian zwyrodnieniowych. Zarówno w jednym, jak i drugim schorzeniu istnieje możliwość leczenia rehabilitacyjnego. Szczególnie w przypadku kręgoszczeliny liczy się postawienie jak najszybszego rozpoznania, kiedy to defekt kostny ma możliwość spontanicznego wygojenia się. W przypadku kiedy leczenie zachowawcze nie przynosi efektu możemy wykonać operacyjne zespolenie cieśni kręgu (miejsce powstawania kręgoszczeliny) lub stabilizację kręgosłupa objętego kręgozmykiem