Sport

Dieta i suplementacja

Właściwe żywienie oraz suplementacja są podstawowym czynnikiem świadomego osiągnięcia dobrego wyniku sportowego. Mają one także wpływ na zachowanie zdrowia zawodnika. Zaburzenia odżywiania lub nieprawidłowo skomponowany jadłospis często wpływają nie tylko na zdolność do wysiłku, ale również na stan psychiczny zawodnika.

Istnieje wiele strategii żywieniowych mających na celu osiągnięcie lepszego wyniku. Przygotowanie planu żywieniowego oraz stosowanie się do wskazówek żywieniowych ma na celu zapewnienie wystarczającej ilości energii do pracy mięsni, skuteczniejszą adaptację do wysiłku, zabezpieczenie mięśni przed katabolizmem, przyśpieszenie powysiłkowej regeneracji, a w bezpośrednim przygotowaniu do zawodów zwiększenie zasobów glikogenu mięśniowego. Kontrola podaży energii pozwala na utrzymanie stałej masy ciała lub – o ile jest to wymagane – pozwala na redukcję masy ciała oraz zmniejsza ryzyko wystąpienia urazu u sportowca. Dieta zarówno w okresie bezpośredniego przygotowania startowego, jak i w cyklu treningowym, powinna być przygotowana indywidualnie, zgodnie z potrzebami i preferencjami sportowca.

W świecie sportu dieta nie powinna kojarzyć się z ograniczaniem jedzenia lub z tzw. produktami dietetycznymi, ale z odpowiednio zbilansowanym planem żywieniowym, który we wskazanych proporcjach uwzględnia praktycznie wszystkie grupy produktów spożywczych.

Dla każdej z dyscyplin sportu określone są potrzeby energetyczne i odżywcze, uwzględniające zapotrzebowanie wynikające ze specyfiki danej dyscypliny. Zależy to od charakteru, intensywności i czasu trwania wysiłku. Najczęściej obserwowanymi niedoborami witamin i składników mineralnych u sportowców jest niedostateczna podaż wapnia, żelaza oraz witamin z grupy B. Prawidłowo zaplanowane żywienie sportowców pozwala na uzupełnienie zapotrzebowania na witaminy i składniki mineralne oraz zapewnia optymalne przygotowanie do wykonywania wysiłku.

W diecie sportowca ważne jest zapewnienie odpowiedniej podaży energii dla odbudowy zasobów energetycznych, szczególnie glikogenu mięśniowego. Najważniejszym źródłem energii dla pracujących mięśni są węglowodany, odpowiednie wysycenie nimi organizmu pozwala kontynuować wysiłek przez dłuższy czas. Dieta bogata w węglowodany zapobiega również występowaniu u zawodników przewlekłego zmęczenia. Jest to szczególnie istotne przy ciężkim i długotrwałym treningu.
Jednak najważniejszym aspektem żywienia sportowców, często pomijanym przez trenerów oraz samych zawodników, jest nawodnienie organizmu. Nawet niewielki stopień odwodnienia może negatywnie wpływać na zdolność do wysiłku, skurcze mięśniowe, a w skrajnych sytuacjach może powodować zaburzenia świadomości, zaburzenia funkcji nerek, a nawet może być przyczyną śmierci.

Utrata płynów podczas wysiłku fizycznego obniża zdolność wysiłkową zawodników, zarówno w zakresie wartości siły mięśni, jak i wytrzymałości. Badania wykazały istotny wpływ odwodnienia na gospodarkę hormonalną osób poddanych wysiłkowi, zarówno o charakterze wytrzymałościowym, jak i siłowym. W warunkach odwodnienia obserwowano zwiększenie odpowiedzi na wysiłek fizyczny hormonów stresu, biorących udział w procesach katabolicznych. Monitoring stanu odwodnienia powinien być prowadzony indywidualnie. Dla określenia stopnia odwodnienia oraz ustalenia programu nawodnienia dla zawodnika zaleca się pomiar masy ciała przed wysiłkiem oraz po jego zakończeniu.

W świecie profesjonalnego sportu, sposób żywienia jest podstawą piramidy sukcesu. Świadomość zachowań żywieniowych i ich konsekwencja dla zdrowia oraz zdolności wysiłkowych jest podstawą funkcjonowania. Dlatego zachęcam do korzystania z wiedzy i doświadczenia dietetyków sportowych.