Dłoń

Zespół Sudecka

Zespół SudeckaZespół Sudecka, zwany obecnie Kompleksowym Zespołem Bólu Regionalnego, jest dość często spotykanym typem powikłania po urazach narządu ruchu. Doprowadza do stopniowej atrofii (zaniku) mięśni, ubytku kości i zesztywnienia stawów. Niezdiagnozowany na czas, może doprowadzić do upośledzenia chorej części ciała i kalectwa. W grupie ryzyka są przede wszystkim osoby po urazach stawów, złamaniach kości lub odmrożeniach i oparzeniach.

Zespół Sudecka – przyczyny

Przyczyny powstawania Zespołu Sudecka nie są dokładnie zbadane. Przypuszcza się, że może być spowodowany nieprawidłową aktywnością nerwów współczulnych unerwiających uszkodzoną część ciała. Jako ortopedzi, mówi dr Andrzej Warzocha z Rehasport Clinic, z Zespołem Sudecka najczęściej spotykamy się w wyniku urazu, a na drugim miejscu po przebytym zabiegu chirurgicznym. Najczęściej są to pacjenci po urazach nadgarstka lub po skręceniach stawu skokowego i złamaniach kostek.

Choroba dotyczy najczęściej stawu skokowego oraz ręki i nadgarstka, zwłaszcza po złamaniach, stłuczeniach lub skręceniach stawu. Zespół Sudecka najczęściej występuje u osób 30-50 lat. Statystycznie częściej dotyczy kobiet, szczególnie ze złamaniem kości promieniowej. Wśród czynników zwiększających prawdopodobieństwo wystąpienia Zespołu Sudecka są:

  • zabiegi chirurgiczne
  • zbyt ciasno założony opatrunek gipsowy
  • choroba niedokrwienna
  • zaburzenia hormonalne
  • zapalenia skórne
  • zaburzenia psychiczne
  • palenie papierosów

Zespół Sudecka – objawy

Objawy Kompleksowego Zespołu Bólu Regionalnego występują najczęściej ok. 3-4 tygodni od pojawienia się czynnika sprawczego. Pierwsze objawy to silny, piekący ból, obrzęk tkanek miękkich, przebarwienie skórne w odcieniu ciemnoczerwonym lub fioletowym, skóra sucha i cienka, a w dalszym etapie, ograniczenie ruchomości w stawie, stopniowy zanik mięśni i odwapnienie kości. Warto podkreślić, że objawy Zespołu Sudecka są nieproporcjonalne do urazu. Są znacznie większe, niewspółmierne do urazu. Nawet jeśli mamy do czynienia ze złamaniem kości promieniowej, objawy są przy tym zdecydowanie mocniej nasilone niż przy zwykłym złamaniu.

Zespół Sudecka – diagnostyka

Rozpoznanie Zespołu Sudecka, wyjaśnia dr Andrzej Warzocha, jest rozpoznaniem z wykluczenia, czyli rozpoznajemy ten zespół, gdy wykluczymy wszystkie inne bardziej prawdopodobne przyczyny, takie jak: ciasny opatrunek gipsowy, infekcja – jeśli był zabieg chirurgiczny, zmiany niedokrwienne np. kończyny. Rozpoznanie Zespołu Sudecka odbywa się na podstawie objawów zgłaszanych przez pacjenta i objawów stwierdzanych przez lekarza. Do tych objawów należy: ból samoistny lub zaburzenia czucia jak pieczenie, mrowienie, hiperalgezja czyli nadmierne odczuwanie bólu, zmiany skórne – zmiany zabarwienia lub zmiany potliwości, obrzęk. Rozpoznanie Zespołu Sudecka najczęściej nie wymaga wykonywania dodatkowych badań, ponieważ zostały one już wcześniej zrobione, aby wykluczyć inne choroby (robiliśmy badania krwi, zmieniliśmy opatrunek gipsowy, mierzyliśmy temperaturę, badaliśmy tętno aby zobaczyć jakie jest ukrwienie).

Zespół Sudecka – leczenie

Leczenie Zespołu Sudecka, mówi dr Andrzej Warzocha z Rehasport Clinic, zawsze polega na leczeniu tych najbardziej nasilonych objawów. Mam tu na myśli leczenie bólu przewlekłego, plus leczenie dodatkowych objawów, takich, jak obrzęk. Każdy stopień Zespołu Sudecka ma swoje charakterystyczne dolegliwości. W pierwszym okresie jest to głównie ból i obrzęk. W drugim okresie mogą wystąpić zaburzenia czuciowo-ruchowe (lub naczyniowo-ruchowe) i nadpotliwość. W trzecim, tym najcięższym okresie, mogą pozostać ślady pod postacią zaburzeń czucia lub zaników mięśniowych i przykurczów w stawach.

Najważniejsze jest skuteczne leczenie bólu. Tutaj wskazana jest pomoc anestezjologa z poradni leczenia bólu. Stosowane są leki takie, jakie są stosowane przy leczeniu bólu przewlekłego np. leki z grupy leków przeciwpadaczkowych. Druga rzecz to fizjoterapia. W pierwszym okresie nie stosuje się agresywnej fizjoterapii. Jest to bardziej fizjoterapia przeciwbólowa, ponieważ uważa się, że w tym okresie agresywna kinezyterapia może przynieść nasilenie objawów. Dopiero gdy chory przechodzi z tego pierwszego okresu w drugi, uważa się, że można więcej pracować nad tkankami miękkimi i nad ruchomością stawów. Oczywiście, gdy mamy chorego, który zgłosił się już w trzecim stadium, to mamy do czynienia z intensywniejszą fizjoterapią, bo z reguły występują już duże przykurcze.

Trzeba podkreślić, że przy leczeniu Zespołu Sudecka mamy do czynienia z leczeniem w zespołach interdyscyplinarnych. Jeśli mamy pacjenta z Zespołem Sudecka związanego ze schorzeniem ortopedycznym czyli po urazie lub po zabiegu operacyjnym, to w tym zespole jest ortopeda, specjalista od leczenia bólu przewlekłego – najczęściej anestezjolog, fizjoterapeuta oraz psycholog. Ten ostatni jest z dwóch powodów: po pierwsze pacjent z Zespołem Sudecka wymaga terapii, ponieważ ból przewlekły jest taką dolegliwością, która wymaga wsparcia, a po drugie, często okazuje się, że problemy osobowościowe pacjenta sprzed urazu wpłynęły na to, że wstąpił Zespół Sudecka.

Pierwszy i drugi okres Zespołu Sudecka może minąć bez śladu, trzeci okres najczęściej zostawia już jakiś ślad.

Zespół Sudecka – profilaktyka

Profilaktyka w Zespole Sudecka pacjentów leczonych ortopedycznie (po urazach lub zabiegach chirurgicznych) ma przede wszystkim na celu szybkie uruchamianie kończyny, szybką mobilizację stawów, skracanie okresu unieruchomienia, stosowanie wygodnych, nie uciskających opatrunków gipsowych, skuteczne leczenie bólu, czyli nie doprowadzanie do sytuacji, gdy pacjent odczuwa znaczne dolegliwości bólowe. Ważne jest wychwycenie pacjentów, którzy mogą zdradzać objawy dopiero zaczynającego się Zespołu Sudecka.

Jeśli chory ma w wywiadzie lekarskim informację, że leczył się z powodu depresji, to z pewnością jest bardziej narażony na Zespół Sudecka. Wymaga większej uwagi. Kolejną informacją jest wywiad dotyczący samego schorzenia. Jeśli pacjent zgłasza, że na przykład  złamanie kostek podudzia było już nastawiane dwukrotnie, to jest to sygnał, że mamy do czynienia z chorym o podwyższonym ryzyku. Jeśli staw był unieruchomiony dłużej niż uważamy to za zasadne, to również jest to sytuacja o podwyższonym ryzyku wystąpienia Zespołu Sudecka.