Artroskopia stawu skokowego

Artroskopia stawu skokowego jest małoinwazyjnym zabiegiem chirurgicznym, stosowanym w leczeniu różnych schorzeń stawu skokowego górnego lub dolnego (skokowo-piętowego). W trakcie zabiegu chirurg, po wykonaniu małych nacięć skórnych ok 5 mm, wykorzystując cienką kamerę światłowodową, która przesyła obrazy z wnętrza stawu na ekran wideo, oraz małych narzędzi artroskopowych, może usunąć przyczynę bólu w stawie i poprawić jego funkcjonowanie.

Zastosowanie artroskopii stawu skokowego

Artroskopia stawu skokowego najczęściej stosowana jest jako metoda diagnostyki i leczenia stawu skokowego po urazach, celem naprawy uszkodzeń chrząstki, więzadeł i kości, a także usunięcia ciał wolnych w stawie, osteofitów (wyrośli kostnych) i zrostów tkankowych, które ograniczają ruchomość w stawie. W uproszczeniu artroskopia stawu skokowego dzieli się na artroskopię przedziału przedniego, czyli z dostępem do stawu od strony palców stopy i artroskopię przedziału tylnego, z dostępem do stawu od strony pięty i ścięgna Achillesa. Lista schorzeń stawu skokowego, które można leczyć za pomocą tej małoinwazyjnej metody leczenia stale ewoluuje i obejmuje:

Konflikt przedni i tylny w stawie skokowym

To schorzenie powodujące dolegliwości bólowe i ograniczenie ruchomości w pozycji skrajnego zgięcia grzbietowego i podeszwowego w stawie skokowym. Powstaje ono najczęściej po urazie lub jako nakładanie się na siebie mikrourazów stawu i powoduje wytwarzanie się osteofitów (wyrośli kostnych) na krawędzi stawu, które powodują ból i ograniczenie ruchomości. Artroskopia stawu skokowego jest w stanie usunąć konfliktujące ze sobą w pozycjach skrajnych stawu tkanki i osteofity.

Artroskopia stawu skokowego

Złamania okolicy stawu skokowego

Artroskopia stawu skokowego wykorzystywana jest również przy złamaniach kości strzałkowej, piszczelowej i skokowej. Lekarz ogląda staw skokowy pod kontrolą kamery, oceniając szczelinę i przemieszczenie złamania, stabilność stawu i ewentualne dodatkowe uszkodzenia tkanek, które powstały podczas urazu. Artroskopowo można zespolić fragmenty złamań od strony stawu małymi śrubami i dedykowanymi implantami lub usunąć niewielkie fragmenty kostne (ciała wolne), które nie nadają się do zespolenia.

Niestabilność stawu skokowego

Artroskopia stawu skokowego wykorzystywana jest w leczeniu przewlekłej niestabilności związanej z częstymi skręceniami stawu skokowego. Po wielu skręceniach w stawie skokowym, dochodzi do sytuacji, w której pacjent odczuwa niestabilność stawu skokowego - podczas chodzenia staw ‘ucieka’, a do ponownego skręcenia dochodzi w błahych sytuacjach. Wynika to z faktu całkowitego uszkodzenia lub niewydolności więzadeł (najczęściej skokowo strzałkowego przedniego - ATFL). Przy dłużej nieleczonej niestabilności stawu, w wyniku nieprawidłowego ślizgu w stawie, dochodzi do powstania osteofitów (wyrośli kostnych) na krawędzi stawu, które powodują, że staw skokowy ma ograniczony zakres ruchomości. Przy pomocy artroskopii można naprawić uszkodzone więzadło przywracając stabilność stawu i usunąć osteofity, które ograniczają jego ruchomość.

Ograniczenie ruchomości - zwłóknienia i zrosty w stawie skokowym

Po poważniejszych urazach w obrębie stawu skokowego lub po długim unieruchomieniu w opatrunku gipsowym, może dojść do artrofibrozy czyli zwłóknienia torby stawowej i przerostu błony maziowej. Artroskopia stawu skokowego wykorzystywana jest do usunięcia i uwolnienia zrostów - pozwala to zwiększyć lub przywrócić ruchomość w stawie.

Artroskopia stawu skokowego

Ciała wolne w stawie

W wyniku urazów, przy przewlekłej niestabilności stawu skokowego, może dojść do uszkodzenia i oderwania drobnych fragmentów kości, które blokują staw skokowy podczas ruchu, dają uczucie przeskakiwania i powodują dolegliwości bólowe. Jest to wskazanie do artroskopii stawu skokowego w celu usunięcia ciał wolnych.

Uszkodzenia kostno-chrzestne w stawie skokowym

Uszkodzenie kostno-chrzęstne (OCL), to oddzielony fragment kości i chrząstki o średnicy kilku-kilkunastu milimetrów, który pojawia się najczęściej jako konsekwencja urazu skrętnego lub złamania, i może prowokować ból i ograniczenie ruchomości w stawie skokowym.

Przy małych uszkodzeniach kostno-chrzęstnych, podczas artroskopii, ortopeda usuwa oddzielony fragment i wykonuje nawiercenia kości (mikrozłamania) celem pobudzenia tworzenia się tkanki bliznowatej przypominającej chrząstkę w miejscu uszkodzenia.

Przy dużych uszkodzeniach dodatkowo można zastosować membranę kolagenową, która będzie zastępować funkcję chrząstki i przeszczepy kości celem wypełnienia ubytku po wydzielonym fragmencie kostno- chrzestnym.

Uszkodzenia więzadeł

Za pomocą Artroskopii stawu skokowego można dokonać naprawy więzadeł łączących kość skokową z kością piszczelową i strzałkową, a także więzadeł tworzących połącznie między kością piszczelową i strzałkową. Przy pomocy dedykowanych implantów i nici więzadła są zszywane lub wzmacniane tak, by odtworzyć ich funkcję.

Zmiany zwyrodnieniowe w stawie skokowym

Po złamaniach i skręceniach w obrębie stawu skokowego, gdy dochodzi do urazu i uszkodzenia chrząstki stawowej, mogą rozwinąć się zmiany zwyrodnieniowe w stawie skokowym lub skokowo piętowym. Pacjent odczuwa je jako ból podczas chodzenia i ograniczenie ruchomości stawu. W takiej sytuacji, często by pozbyć się dolegliwości bólowych i przywrócić pacjenta do aktywności ruchowej, należy wykonać zabieg usztywnienia stawu – artrodezy. Pozwala on na funkcjonowanie bez dolegliwości bólowych. Dzięki artroskopii stawu skokowego można w sposób mało inwazyjny usunąć resztki chrząstki ze stawu i przy pomocy śrub usztywnić staw. Po takim zabiegu można wrócić do aktywności sportowej.

Dr Michał Osowski podczas artroskopii stawu skokowego

Przebieg operacji

Po przewiezieniu pacjenta na salę operacją, noga jest przygotowywana do zabiegu, a następnie zakłada się na nią opaskę uciskową. Po zastosowaniu przez anestezjologa odpowiedniego znieczulenia (znieczulenie podpajęczynówkowe z dodatkowym znieczuleniem nerwów obwodowych) rozpoczyna się zabieg. Chirurg wykonuje co najmniej dwa małe nacięcia z przodu lub z tyłu kostki, przez które wprowadza się aparat artroskopowy i instrumenty. Do wnętrza stawu wpuszcza się jałowy płyn, aby umożliwić lepszą wizualizację w trakcie zabiegu. Po operacji zakłada się szwy na skórę w celu zamknięcia nacięć portali, przez które były wprowadzane narzędzia i kamera. Na szwy zakładany jest sterylny opatrunek. Artroskopia stawu skokowego trwa od 30 min do 2 godzin, w zależności od tego jaki był uraz i co jest operowane.

Powrót do zdrowia

Po zabiegu można spodziewać się bólu i obrzęku, ale dzięki temu, że zabieg artroskopowy jest zabiegiem małoinwazyjnym, dolegliwości te są nieporównywalnie mniejsze niż przy wykonywaniu takiej operacji z wykorzystaniem dostępu klasycznego z dużym nacięciem skóry i innych tkanek. Przez kilka dni po operacji zaleca się unoszenie kończyny operowanej w spoczynku. Czasem konieczne jest przyjmowanie przez kilka dni doustnych leków przeciwbólowych. Po operacji pacjent przez okres 2-8 tygodni chodzi przy pomocy kul łokciowych lub w ortezie, w zależności od schorzenia, które było leczone poprzez artroskopię stawu skokowego. Pojedyncze szwy skórne zdejmowane są po 2 tygodniach od zabiegu. Pacjent rozpoczyna rehabilitację pod okiem wykwalifikowanego fizjoterapeuty. Oczywiście zaleca się ograniczenie aktywności fizycznej. Najczęściej po zakończonym procesie leczenia powrót do sportu jest możliwy w pełnym zakresie.

Rafał Czepułkowski
konsultacja merytoryczna Lek. MICHAŁ OSOWSKI ortopeda Rehasport w Gdańsku
Data dodania 06.08.2021
Data ostatniej aktualizacji 09.11.2021