Zapalenie rozcięgna podeszwowego stopy

Autor: RAFAŁ CZEPUŁKOWSKI
Konsultacja merytoryczna: PAWEŁ BĄKOWSKI
Data dodania 28.04.2023
Data ostatniej aktualizacji 19.03.2026

Spis treści:

Zapalenie rozcięgna podeszwowego to główna przyczyna bólu pięty, która powstaje przez podrażnienie powięzi podeszwowej. Stan zapalny rozwija się pod wpływem przeciążeń podczas długiego stania, chodu lub biegu. Charakterystyczne objawy to ból i sztywność w okolicy guza piętowego, nasilone rano po wstaniu. Problem dotyka około 10% populacji w ciągu życia. Czynniki ryzyka obejmują otyłość, wiek 40-60 lat oraz wady stopy. Na szczęście 80-90% przypadków leczy się bez operacji przez odpoczynek, fizjoterapię i odpowiednie obuwie. Dowiedz się, jak skutecznie leczyć i zapobiegać tej dolegliwości.

Spis treści:

Najważniejsze informacje

  • Zapalenie rozcięgna podeszwowego powoduje ból i sztywność pięty w okolicy guza piętowego.
  • Czynniki ryzyka: otyłość, wiek 40–60 lat, płaskostopie, stopa wydrążona, długie stanie.
  • Diagnostyka obejmuje wywiad, badanie fizykalne oraz badania RTG i USG zlecone przez ortopedę.
  • Operacja rozcięgna podeszwowego jest wykonywana endoskopowo, gdy leczenie nieoperacyjne nie działa.

Co to jest zapalenie rozcięgna podeszwowego?

Zapalenie rozcięgna podeszwowego jest jedną z najczęstszych przyczyn bólu pięty. Występuje, gdy powięź podeszwowa staje się podrażniona i zaogniona. Rozcięgno podeszwowe, pod wpływem dużego nacisku na stopy w trakcie długotrwałego stania, chodu lub biegu, doświadcza dużego zużycia w codziennej aktywności. W wyniku tego, dochodzi do stanu zapalnego, powodując ból i sztywność pięty. Takie dolegliwości znacznie zakłócają normalne życie codzienne, a nawet uniemożliwiają poruszanie się. W zależności od przyczyny i rozległości zapalenia rozcięgna podeszwowego stopy, ulgę uzyskuje się stosując leczenie niechirurgiczne, a w cięższych przypadkach rozważyć zabieg chirurgiczny.

Jakie są przyczyny zapalenia rozcięgna podeszwowego?

Zapalenie rozcięgna podeszwowego ma podłoże wieloczynnikowe. Przyczyną patologii jest przeciążenie stopy spowodowane zwiększonym napięciem powięzi i mięśni łydki. Jest konsekwencją niewielkich urazów lub przeciążeń, które powtarzają się w przeciągu dłuższego czasu. Zapalenie rozcięgna podeszwowego pojawia się osób aktywnych fizycznie i jest związane z niewłaściwą techniką uprawiania danej dyscypliny sportowej oraz stosowania nieodpowiedniego obuwia lub źle dobranych wkładek ortopedycznych. W gronie ryzyka są również biegacze, którzy nie dość że biegają po twardym podłożu, to jeszcze zbyt szybko zwiększają intensywność i obciążenia treningowe.

Zapalenie rozcięgna podeszwowego – liczby w %

  • Jak często to się zdarza?
    ~10% osób doświadczy problemu w ciągu życia (tzw. lifetime risk).
  • Ile przypadków leczy się bez operacji?
    Przy prawidłowym leczeniu ~80% pacjentów poprawia się w ciągu 12 miesięcy.
    Przeglądy/opracowania kliniczne podają, że 80–90% przypadków udaje się wyleczyć metodami nieoperacyjnymi w horyzoncie do 12 miesięcy.
  • Jaki udział ma PF w problemach ze stopą i u sportowców?
    PF stanowi ~11–15% dolegliwości stopy, które wymagają profesjonalnej opieki.
    U biegaczy PF odpowiada za ok. 10% urazów związanych z bieganiem (runner-related injuries).

Jakie są czynniki ryzyka zapalenia rozcięgna podeszwowego?

  • nowa lub zwiększona intensywność aktywności fizycznej,
  • długotrwałe stanie w pracy na nogach,
  • napięte mięśnie łydek,
  • uwarunkowania anatomiczne, jak płaskostopie lub stopa wydrążona,
  • otyłość
  • wiek w przedziale od 40 do 60 lat.

Co to jest rozcięgno podeszwowe?

Rozcięgno podeszwowe jest pasmem o charakterze więzadłowym, rozciągającym się pomiędzy guzem piętowym a paliczkami bliższymi poszczególnych palców stopy. Pasmo to ma kształt trójkątny, z niewielkim obszarem przyczepu piętowego i ze znacznym poszerzeniem prawie do szerokości całej stopy na poziomie stawów śródstopno-paliczkowych. Rozcięgno podeszwowe ma za zadanie utrzymanie odpowiedniego kształtu łuku podłużnego stopy, oraz amortyzowanie nacisków podczas chodzenia i biegania - wyjaśnia ortopeda Rehasport Paweł Bąkowski. Ponieważ jest to końcowy element przenoszenia sił generowanych przez mięsień trójgłowy łydki na kość piętową i dalej na palce, struktura ta ulega częstym uszkodzeniom.

Jakie są objawy zapalenia rozcięgna podeszwowego?

Główną dolegliwością w przypadku zapalenia rozcięgna podeszwowego jest tępy lub ostry ból w dolnej części pięty w okolicy guza piętowego. Dotyczy tylko jednej stopy, ale również i dotyczy obu. Dolegliwości bólowe rozwijają się stopniowo, w miarę upływu czasu. Ból pięty najbardziej jest nasilony rano, zaraz po wstaniu lub kiedy stawiamy pierwsze kroki po dłuższym siedzeniu. Problemem jest wchodzenie po schodach, ze względu na sztywność pięty. Osoby z zapaleniem rozcięgna podeszwowego zazwyczaj nie odczuwają bólu podczas wykonywania aktywności fizycznej, a raczej tuż po jej zakończeniu.

Jak samemu złagodzić zapalenie rozcięgna podeszwowego?

  • wskazany jest odpoczynek, najlepiej z kończyną uniesioną wyżej i podpartą na krześle,
  • unikać chodzenia lub stania przez dłuższy czas,
  • stosowanie okładów z lodu (przez ręcznik) na bolesne miejsce ok. 20 minut co 2-3 godziny,
  • zastosowanie środków przeciwbólowych bez recepty,
  • wykonywanie delikatnych ćwiczeń rozciągających,
  • jeśli masz nadwagę, spróbuj schudnąć do odpowiedniej masy,
  • nie noś butów na wysokich obcasów,
  • noś buty z dobrym wsparciem łuku stopy lub zastosuj indywidualne wkładki ortopedyczne.

Jak zdiagnozować czy to zapalenie rozcięgna podeszwowego?

W przypadku dłuższego utrzymywania się dolegliwości bólowych, pomimo stosowania się do powyższych zaleceń, należy udać się do ortopedy. Kluczowy jest tutaj wywiad lekarski oraz badanie fizykalne. W rozpoznaniu ważne są informacje, w jakich okolicznościach ból się pojawia i kiedy nasila. W niektórych przypadkach pomocna jest diagnostyka obrazowa. Lekarz zleci wykonanie badania RTG oraz USG.

Jak szybko wyleczyć rozcięgno podeszwowe?

W leczeniu zapalenia rozcięgna podeszwowego stopy bardzo ważna jest szybka reakcja na pierwsze objawy, która pomaga uniknąć długotrwałego procesu leczenia i rehabilitacji. Stan zapalny wymaga odpowiednich warunków do gojenia, dlatego należy zredukować obciążenia treningowe do minimum lub zrobić całkowitą przerwę w aktywności fizycznej, aż do ustąpienia dolegliwości bólowych. W leczeniu nieoperacyjnym bardzo ważna jest fizjoterapia. Doświadczony rehabilitant, dzięki zastosowaniu terapii manualnej, znacznie przyśpieszy proces gojenia się tkanek. Kolejnym etapem będą ćwiczenia w domu, polegające na rozciąganiu rozcięgna podeszwowego, mięśni łydki oraz mięśni tylnej strona uda, rozmasowywaniu powięzi za pomocą np. piłki tenisowej. W poprawie procesu leczenia ważnym elementem jest wykonanie spersonalizowanych wkładek ortopedycznych do obuwia.

Czy zapalenie rozcięgna podeszwowego leczy się operacyjne?

Operacja rozcięgna podeszwowego przeprowadzana jest w przypadkach, kiedy leczenie nieoperacyjne nie przyniosło pożądanego efektu. Zabieg wykonywany jest endoskopowo, wykorzystując techniki małoinwazyjne. Dwa małe nacięcia skóry pozwalają na wprowadzenie odpowiednich narzędzi, wraz z kamerą i torem wizyjnym. Zabieg operacyjny rozcięgna podeszwowego najczęściej polega na wycięciu zmienionych zapalnie i bliznowato tkanek oraz częściowym nacięciu samego rozcięgna. Ingerencja w strukturę stopy jest mała, a sam zabieg obarczony jest niskim ryzykiem powikłań. Nie stosuje się później unieruchomienia gipsowego. Pacjent następnego dnia jest poinstruowany jak wykonywać ćwiczenia, aby funkcja stopy wróciła do swojego pierwotnego stanu. Następnego dnia po zabiegu Pacjent opuszcza szpital. Przez dwa tygodnie zalecane jest stosowanie kul łokciowych, aby nie odczuwać bólu. Pacjent szybko wraca do pełnej sprawności fizycznej.

Jakie ćwiczenia na rozcięgno podeszwowe?

Rolowanie podeszwy stopy za pomocą piłeczki tenisowej w kierunku wzdłużnym do przebiegu rozcięgna podeszwowego. Rolowanie zaczynamy od guza piętowego w kierunku palców stopy i z powrotem - w obu kierunkach.

Wspięcia na palce z wykorzystaniem steppera. Ruch wykonujemy w pełnym zakresie ruchu od maksymalnego rozciągnięcia do pełnego skurczu mięśniowego.

Zwijanie ręcznika palcami stopy. Ruch staramy się wykonywać wszystkimi palcami, w sposób wolny i kontrolowany.

Ćwiczenia przygotował fizjoterapeuta Rehasport w Gdańsku - mgr Kamil Wojcieszek. 

Należy pamiętać, iż materiał ten ma charakter informacyjno-edukacyjny i nie stanowi porady medycznej ani podstawy do samodzielnej diagnozy lub leczenia. W przypadku dolegliwości lub wątpliwości skonsultuj się z lekarzem (np. ortopedą) lub fizjoterapeutą.

Powiązane artykuły:

Bibliografia:

Najczęściej zadawane pytania
Jak rozpoznać zapalenie rozcięgna podeszwowego po objawach?
Czy zapalenie rozcięgna podeszwowego dotyczy jednej czy obu stóp?
Jak wygląda diagnostyka zapalenia rozcięgna podeszwowego?
Co mogę zrobić samodzielnie, żeby złagodzić ból przy zapaleniu rozcięgna podeszwowego?
Czy przy zapaleniu rozcięgna podeszwowego trzeba przerwać trening?
Jakie są najważniejsze przyczyny zapalenia rozcięgna podeszwowego?
Jak szybko „wyleczyć” rozcięgno podeszwowe według zaleceń?
Kiedy rozważa się operację rozcięgna podeszwowego i jak wygląda zabieg?
Jak wygląda rekonwalescencja po operacji rozcięgna podeszwowego?

Autor
RAFAŁ CZEPUŁKOWSKI
RAFAŁ CZEPUŁKOWSKI

Specjalista do spraw content marketingu, dziennikarz sportowy i medyczny. Redaktor naczelny magazynu „Poradnik Zdrowie i Sport”, członek Dziennikarskiego Klubu Promocji Zdrowia, współtwórca wielu artykułów medycznych z zakresu ortopedii i urazowości w sporcie.

Czytaj więcej
Konsultacja merytoryczna
PAWEŁ BĄKOWSKI
PAWEŁ BĄKOWSKI

Lekarz w klinice Rehasport, specjalista w leczeniu chorób i uszkodzeń kończyny dolnej. Zainteresowania ortopedy koncentrują się wokół zabiegów artroskopowych, urazów sportowych, jak również traumatologii dziecięcej.

Czytaj więcej