Siła, plyometria i dynamika redukuje energetyczny koszt biegu

Autor: mgr Mariusz Goliński - trener przygotowania motorycznego Rehasport
Trening siłowo-plyometryczny obniża energetyczny koszt biegu średnio o 4,3%, co potwierdza badanie z udziałem 25 ultramaratończyków. Ekonomika biegu to ilość tlenu zużywanego na każdy kilometr przy danej prędkości. Wyższa ekonomika oznacza mniejsze zmęczenie i lepsze wyniki. 12-tygodniowy program domowy łączył ćwiczenia siłowe, eksplozywne i plyometryczne wykonywane z masą własnego ciała. Badani trenowali 30 minut, 3 razy w tygodniu, równolegle z regularnym bieganiem. 4% poprawa ekonomii może skrócić czas biegu na 100 km o około 17 minut. Mechanizm działania opiera się na wzroście siły mięśniowej i wydłużeniu kontaktu stopy z podłożem.

Najważniejsze informacje

  • 12-tygodniowy trening siłowo-plyometryczny obniżył energetyczny koszt biegu średnio o 4,3%.
  • W badaniu uczestniczyło 25 zaawansowanych ultramaratończyków bez regularnego treningu siłowego.
  • Program obejmował ćwiczenia siłowe, eksplozywne i plyometryczne z masą ciała, 3 razy w tygodniu.
  • Redukcja kosztu energetycznego biegu o 4% skróci czas biegu na 100 km o około 17 minut.

Czym jest ekonomika biegu i dlaczego decyduje o wyniku?

Interesującą sprawą w eksperymencie przeprowadzonym przez włosko-amerykański zespół naukowców na ultramaratończykach jest fakt uzupełnienia ich treningu biegowego w prosty do realizacji program treningu siłowo-eksplozywno-plyometrycznego wykonywanych jedynie z oporem własnego ciała i możliwego do realizacji w warunkach domowych.

Bieganie ultramaratonów nie jest sportem uprawianym profesjonalnie, a zawodnicy go uprawiający z reguły nie są za bardzo skłonni do regularnych treningów na siłowniach – tak ze względów „filozoficznych” jak i, często, logistycznych. Podobnie z resztą sprawa wygląda z większością amatorów startujących w biegach maratońskich, dlatego też, zdaniem naukowców większą szansę na regularną realizacje ma właśnie trening siłowy możliwy do wykonania w warunkach domowych.

Jak przebiegało badanie na ultramaratończykach?

W eksperymencie wzięło udział 25 zaawansowanych ultramaratońcyków, z których żaden nie wykonywał regularnego treningu siłowego. Po losowym podziale na dwie grupy, kontrolną i eksperymentalną, ta druga grupa, poza swoim regularnym treningiem biegowym, zrealizowała 12-tygodniowy trening, na który składały się proste ćwiczenia siłowe, plyometryczne i eksplozywne wykonywane przez około 30 minut co drugi dzień, za wyjątkiem dni następujących po bardzo długich lub intensywnych treningach biegowych i zawodach. Natomiast grupa kontrolna kontynuowała swój regularny trening biegowy.

Na czym polegał domowy trening siłowo-plyometryczny?

Program treningowy został ułożony tak, aby umożliwić, nietrenującym poprzednio siłowo biegaczom, wstępny okres adaptacji, w którym stopniowo zwiększano objętość i intensywność treningu, a także wprowadzano ćwiczenia w określonej kolejności: ćwiczenia stabilizacji centralnej i techniki biegu, ćwiczenia siłowe, ćwiczenia eksplozywne i ćwiczenia plyometryczne. Przykładowe wykorzystywane ćwiczenia to różnego rodzaju podpory, marsz na palcach i pietach, półprzysiady bułgarskie, wypady, wejścia na wysoki stopień, skipy, skoki na skakance, wyskoki z zeskoku (drop jumps), w tym także przysiady wykonywane na niestabilnych nawierzchniach, co uznano za przydatne dla biegaczy terenowych.

Zawodnicy grupy eksperymentalnej wykonywali 5-8 ćwiczeń 3 razy w tygodniu w 1 do 3 serii z 15 powtórzeniami w każdej z nich bez przerwy lub z krótkimi (<30 s.) przerwami między ćwiczeniami. Jak już wspomniano, wszystkie ćwiczenia wykonywano bez dodatkowych obciążeń zewnętrznych.

O ile trening obniżył energetyczny koszt biegu i co to oznacza w praktyce?

Przed i po zakończeniu interwencji zmierzono zawodnikom obu grup energetyczny koszt biegu z czterema, najbardziej typowymi dla biegania ultradystansowego, szybkościami, a także kinematykę biegu. Główną konkluzją było stwierdzenie, że 12-tygodniowy „domowy” trening siłowo-eksplozywno-plyometryczny bez zewnętrznych obciążeń zmniejszył energetyczny koszt biegu (poprawił ekonomię biegu) średnio o ok. 4,3% przy submaksymalnych prędkościach i że odpowiedzialny za to jest zwiększony czas kontaktu stóp z podłożem podczas biegu, a także wzrost maksymalnej siły mięśniowej. Policzono, że 4-procentowa redukcja kosztu energetycznego biegu, doprowadzi do skrócenia czasu biegu na dystansie 100 km o ok. 17 minut (przy całkowitym czasie biegu wynoszącym około 9 godzin). W związku z tym autorzy sugerują wprowadzenie do treningu biegaczy długodystansowych prostego treningu siłowo-eksplozywno-plyometrycznego w wymiarze 2-3 jednostek tygodniowo.

Rys. 1.
Energetyczny koszt biegu (Cr) jako funkcja szybkości biegu w grupie eksperymentalnej przed (PRE – czarne słupki) i po (POST – białe słupki) eksperymentalnym okresie treningowym. Wartości średnie i odchylenie standardowe. † – wartości istotnie różne między PRE i POST.

Rys. 2.
Zależność pomiędzy zmianami w energetycznym koszcie biegu (ΔCr, %) a maksymalną mocą mięśniową (ΔMMP, %) w grupie eksperymentalnej przy biegu z szybkością 10 km/h (białe kółka) i 12 km/h (czarne kółka).

Badania opracował mgr Mariusz Goliński - trener przygotowania motorycznego Rehasport

Źródło:
Effects of strength, explosive and plyometric training on energy cost of running in ultra-endurance athletes.
Nicola Giovanelli, Paolo Taboga, Enrico Rejc & Stefano Lazzer
European Journal of Sport Science (2017),
DOI: 10.1080/17461391.2017.1305454


Rehasport, to klinika ortopedyczna, której jakość opieki potwierdzona jest certyfikatem FIFA Medical Center of Exellence. Dzięki doświadczeniu specjalistów oraz wypracowaniu unikalnych metod leczenia, w fachowy sposób prowadzimy Pacjentów po urazach, wypadkach, chorobach zwyrodnieniowych, wadach postawy i wielu innych. Ścisła komunikacja lekarza, fizjoterapeuty i zespołów diagnostycznych pozwala na postawienie precyzyjnej diagnozy oraz kompleksową opiekę.

Sprawdź listę specjalistów w wybranej placówce:

Poznań        Szpital w Poznaniu        Gdańsk        Konin

Teraz jesteśmy także w Warszawie!

Ortopeda Warszawa        Fizjoterapia Warszawa        Rehabilitacja Warszawa

Najczęściej zadawane pytania
Jak wyglądał trening, który obniżył energetyczny koszt biegu?
Czy do takiego treningu potrzebna jest siłownia albo sprzęt?
Jak często trenować, żeby poprawić ekonomię biegu?
Jakiego efektu można oczekiwać po takim programie?
Dlaczego trening siłowo-plyometryczny może poprawiać ekonomię biegu?