Trening funkcjonalny

Czym jest trening funkcjonalny?

Każda osoba uprawiająca sport – czy to na poziomie rekreacyjno-amatorskim, czy na wyczynowym – szuka odpowiedniej drogi do poprawienia możliwości własnego ciała. Wiele osób próbuje przy tym stosować na własną rękę trening siłowy, przypominający tradycyjny trening kulturystyczny. A to błąd. Trening medyczny pod okiem profesjonalnego trenera sprawia, że nawet intensywne uprawianie sportu staje się bezpieczne, bez względu na wiek czy stopień sprawności. Rehasport zapewnia takie zajęcia pod okiem specjalistów, posiadających kompetencje zarówno trenera personalnego, jak i fizjoterapeuty.

Ćwiczenie – w starym stylu – pojedynczych mięśni lub grup mięśni np. na „klatę”, biceps, brzuch, „najszerszy” czy łydki – nie przynosi odpowiednich efektów. Wciąż jest jednak popularne, szczególnie w wielu klubach fitness.  Odbywa się samodzielnie za pomocą maszyn. Tradycyjny trening bazujący na metodach pochodzących z body buildingu niesie więc za sobą poważne ograniczenia, które powodują, że ta metoda właściwie nie nadaje się do kształtowania cech motorycznych pożądanych w sporcie. Trening kulturystyczny ma za zadanie jedynie wypracowanie odpowiedniego, zgodnego z obowiązującym kanonem, wyglądu sylwetki, głównie poprzez hipertrofię mięśni, w przeciwieństwie do treningu sportowego, który skupia się nie na formie (wyglądzie), ale na jak najsprawniejszym, najbardziej efektywnym funkcjonowaniu ciała podczas wymagających precyzyjnej kontroli, złożonych ruchów wielopłaszczyznowych.

Musi więc istnieć sposób na bardziej skuteczny trening siłowy. W większości dyscyplin sportowych, także tych uprawianych masowo, jak: narciarstwo alpejskie czy biegowe, tenis, kolarstwo, windsurfing, kitesurfing, wspinaczka skałkowa, jazda na rolkach czy łyżwach itp. potrzebny jest także pewien poziom cech motorycznych, takich jak siła, wytrzymałość siłowa, koordynacja, moc, kontrola nad ciałem, którą jednak należy kształtować w sposób funkcjonalny, czyli taki, w którym efekty treningu będą transferowalne na docelowy ruch sportowy.

Medyczny trening funkcjonalny w szczególności:

  • Skupia się na celu – nie jest sztuką dla sztuki, nie zajmuje się kwestiami estetycznymi (wyglądem sylwetki). Celem w tym wypadku jest optymalne i skuteczne przygotowanie ciała do uprawiania wybranego sportu, lub po prostu wszechstronne usprawnienie aparatu ruchu.
  • Trening funkcjonalny integruje ruchy kończyn górnych, dolnych i tułowia we wszystkich 3 płaszczyznach ruchu jednocześnie.
  • Skupia się na zdolności do skutecznego wykonywania kompleksowych ruchów, a nie w kategoriach zaangażowanych mięśni. Sterujący układem mięśniowym mózg rozpoznaje i steruje ruchami, a nie pojedynczymi mięśniami!
  • Wykształca możliwość skutecznego transferu siły z kończyn górnych na dolne i odwrotnie.
  • Umożliwia maksymalne wykorzystanie siły w warunkach niestabilnego środowiska (narty, deska, rower, rolki, łyżwy)
  • Kształtuje wytrzymałość siłową i ogólną wydolność
  • Poprawia kompozycję (skład) ciała poprzez redukcję tkanki tłuszczowej i rozwój muskulatury, zgodnie z regułą, że w sporcie forma podąża za funkcją. Dlatego właśnie gimnastyka wygląda na gimnastyka, ba – nawet na kulturystę, pływak, na pływaka,a sprinter  na… siłacza :-). Ci sportowcy nie trenują po to by jakoś szczególnie wyglądać, a mimo to, często wyglądają lepiej niż osoby, które zajmują się wyłącznie dbaniem o wygląd! Wygląd w tym wypadku jest niejako produktem ubocznym ich treningu
  • Poprzez wszechstronne wzmocnienie całego aparatu ruchu w warunkach zbliżonych do naturalnych zapobiega powstawaniu ostrych i chronicznych kontuzji związanych z uprawianiem sportu.

Uzyskuje to poprzez:

  • Wykonywanie złożonych, wielopłaszyznowych ćwiczeń z obciążeniem swobodnym lub z oporem własnego ciała, angażujących wiele grup mięśniowych jednocześnie
  • Eliminację ćwiczeń izolowanych, szczególnie tych wykonywanych na maszynach.Zwiększenie liczby ćwiczeń wykonywanych na stojąco (w przeciwieństwie do ćwiczeń w siedzeniu, siedzeniu z oparciem tułowia lub w leżeniu), przez co uzyskujemy większe zaangażowanie mięśni stabilizujących tułów
  • Położenie akcentu na ruchy rotacyjne diagonalne tułowia
  • Ćwiczenia asymetryczne i unilateralne
  • Poprawę propriocepcji i równowagi przez ćwiczenia w zaburzonej równowadze
  • Ćwiczenia wykonywane na dużej szybkości, eksplozywne i balistyczne
  • Wysoką intensywność ćwiczeń (bardzo krótkie przerwy wypoczynkowe i metodę treningu obwodowego)

Medyczny trening funkcjonalny „bez maszyn"

Trening medyczny jest z reguły realizowany bez użycia „maszyn”, a jeśli one występują, to są to specjalistyczne maszyny do treningu funkcjonalnego, umożliwiające ćwiczenie złożonych i eksplozywnych ruchów z jednoczesnym pomiarem ich parametrów. Wykorzystuje natomiast wiele niekonwencjonalnych przyrządów, takich jak: grube liny, worki z piaskiem i wodą, platformy równoważne, kamizelki dociążeniowe, podwieszane taśmy, kettlebelle, piłki lekarskie i gimnastyczne, sanie, ciężkie opony itp.

Ze względu na swoją przydatność współczesny trening funkcjonalny jest szeroko rozpowszechniony przy kształtowaniu ogólnej siły i wytrzymałości siłowej przez zawodników wielu dyscyplin sportowych, takich jak: sporty deskowe, narciarstwo alpejskie, gry zespołowe, sztuki walki, lekka atletyka i inne. Ze względu na swoją wszechstronność i wysoką skuteczność jego elementy są podstawą treningu ogólnorozwojowego elitarnych jednostek sił specjalnych (SWAT).

Autor: Mariusz Goliński